Qazaq wltşıldığı, qazaq minezi de jaña satığa köterilui kerek

Jıl bası eldiñ ortalıq oblısınıñ dürliguimen bastaldı. Osınday bir oqiğalarda bükil el nazarı bwrılıp, mwnday birer qwrbandıq joq kezde mimırt tündey tınıştıqqa tüsetin bağzıdan bergi ädetimiz, soñğı ğasırdağı minezimizge aynalğan-dı. Qarağandıdağı oqiğanı är kim är türli taldap, täpsirlep jatır. Men tek ol oqiğa emes, jalpı bügingi qazaqtıñ basındağı jağdayğa baylanıstı az kem oylana ketudi jön sanadım.

Büginde Qazaq jerindegi ülken ekonomikadan tartıp, kişi ekonomikalıq tabıs kimniñ qolında? Käsipkerlik pen öndiris kimniñ qolında, bilim men biznes kimniñ qolında? Jaldanu men jalşılıq kimniñ moynında? Osı swraqtardıñ töñireginde oylanıp körelikşi.
Jalğasın oqu…

Aqıldı bolsañ, aldımen öziñdi tärbiele…

Büginde “jağa wstattı men jwrttı şulattınıñ” arasında tirlik köp. Bir jwrt imansızdıqtan, bir jwrt wyatsızdıqtan, bir jwrt wltsızdıqtan körse, endi bir jwrt teksizdikten deydi.

Iä, atın atağıñ kelmeydi, biraq, sol balalar da otbasında tärbielenip, mekteptiñ tabaldırığın attap şığıp jatqasın, bügingi wstaz retinde bir auız pikir aytudı özime parız sanadım.

Bastısı, bügin biz tärbieni wranğa aynaldırdıq, wranşıl, «äsire qızıl» qauımğa aynalıp baramız. Jeñil jolmen payda tabu, isten göri söz, sözden göri haypke wrınu bügingi elge oñay bolıp twr. Jalğasın oqu…

Ükimet öltirmeydi…

Bayağıda kişkentay kezimde äjelerimiz: Ükimet öltirmeydi, özegiñdi taldırmaydı — dep otıruşı edi. Biz kommunizm degen ertegini ayaqtap, narıqtıq zamanğa ayaq bastıq, biraq, ülkender emes özimiz qatarlı jastar da sol ükimet jağalağandı, jalaqısı tömen bolsa da, bas auırtar jwmısı köp bolsa da, qarğanıp-silenip qoyıp bäribir memlekettik, byudjettik mekemelerde jwmıs istegendi dwrıs köredi. Jeke kompaniyada 120 mıñ aylığı bar jwmıs pen byudjettik mekemede 60 mıñdıq jwmıs twrsa mindetti türde ekinşisin tañdaytın adamdar äli öte köp ekenine tañğaldım. Nege? Jalğasın oqu…

Jetistikke jetu formulası-2

(VI)

Aldıñğı bölimde, jetistikke jetudiñ alğı şartı sätsizdikti paydağa jaratıp, är iske täuekel turasında oy qozğap edik. Bl jolı jwrt aytatın arman häm maqsat turasında oy qozğap köreyik.

Ülken bolıp qalu üşin ğalamda,

Ülken arman kerek eken adamğa, — deydi, aqın Mwhtar Şahanov. Düniede armandamaytın adam bar ma? Bäri de jetistikke jetkisi keledi, bäri de älemdi körgisi keledi. Biraq, armannıñ bäri iske asa ma? Kimniñ özgeden kem bolğısı keledi, kimniñ öz salasında oza şapqısı kelmeydi? Ärine, bäriniñ! Bärinde bir arman, biraq… Oyşıldıñ belgili bir maqsatı boladı, al armanşıldıñ eş maqsatı bolmaydı, — deydi Viktor Gyugo. Iä, armandap qoyu jetkiliksiz, eger oğan jeter joldı boljay almasañ, nemese jeter joldağı är bögetke sına berseñ. Arman tau sekildi, birinen assañ aldınan ekinşi şoqı körinedi. Maqsat taudıñ basına şığu, biraq, bir taudıñ basına şıqqan adam kelesi taudıñ basına şığudı armandaydı. Däl solay, jetistikke jetu de bir maqsatıñ orındalğanda kelesi bir maqsat tuadı. Al, sizde oğan da jeter qwlşınıs pen motivaciya bar ma? Jalğasın oqu…

Qazaq türki, biraq, «tülki» emes. Nege?

«Men bala künimde estuşi edim, bizdiñ qazaq sarttı körse, küluşi edi «eneñdi wrayın, keñ qoltıq, şüldiregen täjik, Arqadan üy töbesine salamın dep, qamıs artqan, bwtadan qorıqqan, köz körgende «äke-üke» desip, şığıp ketse, qızın boqtasqan, «sart-swrt degen osı» dep. Noğaydı körse, onı da boqtap küluşi edi: «tüyeden qorıqqan noğay, atqa minse — şarşap, jayau jürse — demin aladı, noğay degenşe, noqay deseñşi, tükke ıñğayı kelmeydi, soldat noğay, qaşqın noğay, başalşik noğay» dep. Orısqa da küluşi edi: «auıldı körse şapqan, jaman sasır bas orıs» dep.

Jalğasın oqu…

Jetistikke jetu formulası-1

İ

Adam pendesiniñ bärekeldini süymeytwğını bolmaydı, – deydi wlı Abay.

Iä, bärimiz ömirde, jwmısta, oquda tabısqa jetip, bärekeldi ğwmır keşkimiz keledi. Biraq, qanday da bir isimiz sätsiz bolsa, men negizi tabısqa jeter em, men negizi dwrıs jasap kele jatır em, – dep aqtala bastaymız. Bir sözben aytqanda özimizge keremet advokatpız. Al jwrtqa sınşı prokurormız. Jalğasın oqu…