قازاق تۇركى، بىراق، «تۇلكى» ەمەس. نەگە؟

«مەن بالا كۇنىمدە ەستۋشى ەدىم، ءبىزدىڭ قازاق سارتتى كورسە، كۇلۋشى ەدى «ەنەڭدى ۇرايىن، كەڭ قولتىق، شۇلدىرەگەن تاجىك، ارقادان ءۇي توبەسىنە سالامىن دەپ، قامىس ارتقان، بۇتادان قورىققان، كوز كورگەندە «اكە-ۇكە» دەسىپ، شىعىپ كەتسە، قىزىن بوقتاسقان، «سارت-سۇرت دەگەن وسى» دەپ. نوعايدى كورسە، ونى دا بوقتاپ كۇلۋشى ەدى: «تۇيەدەن قورىققان نوعاي، اتقا مىنسە — شارشاپ، جاياۋ جۇرسە — دەمىن الادى، نوعاي دەگەنشە، نوقاي دەسەڭشى، تۇككە ىڭعايى كەلمەيدى، سولدات نوعاي، قاشقىن نوعاي، باشالشىك نوعاي» دەپ. ورىسقا دا كۇلۋشى ەدى: «اۋىلدى كورسە شاپقان، جامان ساسىر باس ورىس» دەپ.

جالعاسىن وقۋ…

جەتىستىككە جەتۋ فورمۋلاسى-1

ءى

ادام پەندەسىنىڭ بارەكەلدىنى سۇيمەيتۇعىنى بولمايدى، – دەيدى ۇلى اباي.

ءيا، ءبارىمىز ومىردە، جۇمىستا، وقۋدا تابىسقا جەتىپ، بارەكەلدى عۇمىر كەشكىمىز كەلەدى. بىراق، قانداي دا ءبىر ءىسىمىز ءساتسىز بولسا، مەن نەگىزى تابىسقا جەتەر ەم، مەن نەگىزى دۇرىس جاساپ كەلە جاتىر ەم، – دەپ اقتالا باستايمىز. ءبىر سوزبەن ايتقاندا وزىمىزگە كەرەمەت ادۆوكاتپىز. ال جۇرتقا سىنشى پروكۋرورمىز. جالعاسىن وقۋ…

ماماندىق تاڭداۋ ماڭىزدى ما؟

قۇرمەتتى جاس وسكىندەر، تاۋەلسىز ەلدىڭ XXI عاسىردىڭ جاس بۋىنى:

ماماندىق تاڭداۋعا ءبىزدىڭ جۇرت اسا قاتتى ءمان بەرەدى، ءتىپتى، «تىرشىلىكتە ادام ەكى نارسەدەن جاڭىلىسپاۋى ءتيىس. ءبىرىنشىسى جار تاڭداۋ بولسا، ەكىنشىسى مامانداق تاڭداۋ» — دەيدى. ءيا جار تاڭداۋدا قاتەلەسۋگە بولماس، ءبىر تاڭداعان جاردى الماستىرۋ تراگەديا، ءومىرىڭ سونىمەن وتەدى. ال، ماماندىق تاڭداۋعا ءدال سونداي، باسىمدىلىق بەرۋ كەرەك ەمەس. سەبەبى، سەبەبى كوپ، ءتۇيىنىن الىمىزشە تارقاتىپ كورەلىك.

جالعاسىن وقۋ…

ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرۋ كەرەك…

ءبىلىم – ۇلتتىڭ ۇستىنى. ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ «بايلىعىڭمەن ەمەس، بىلىمىڭمەن جارىس» دەگەن ونەگە قالدىرعان ەكەن. ەندەشە، تاۋەلسىز ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ولقىلىقتار مەن ارتىقشىلىقتار نە؟ ءبىز بولاشاق كەمەسىن ءتۇزۋ ۇستاۋ ءۇشىن نەنى ەسكەرۋىمىز كەرەك؟ وسى جانە باسقا دا تولعاقتى ماسەلەلەر جونىندە وسى سالاداعى ساراپشىلاردىڭ ءبىرى، «قازبىلىم» قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اياتجان احمەتجانۇلىنا بىرەر ساۋال قويعان ەدىك. 

گرانت كوبەيگەنىمەن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەتىن ەڭبەك رىنوگىنىڭ جاعدايى قالاي؟ جالعاسىن وقۋ…

ورتالىق اشۋ وڭاي ما؟

ءيا، بۇگىن ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى جاڭبىردان كەيىنگى جاۋقازىنداي قاپتاپ كەتتى، ءتىپتى، ءبىلىم سالاسىنا دىم قاتىسى جوق ادامدار دا ءبىلىم بەرۋ ورتالعىن اشىپ جاتىر. بىراق، ءبارى بىردەي بالا ساناسىنا ساپالى ءبىلىم بەرىپ، قالتاسىن قامپايتىپ جاتقانى جوق، اشىلعان ورتالىق قانشالىق كوپ بولسا، جابىلعانى دا سونشالىق كوپ…

كەيبىر ادامدار ورتالىقتاردىڭ كوبەيىپ كەتۋىنە الاڭداسا، كەيبىر ادامدار قۋانۋدا، سىراحانالار مەن تۇنگى كلۋبتاردىڭ سانىنا الاڭداماعان تالاي قاۋىم، ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتاردىڭ كوبەيۋىن تەجەۋ كەرەك دەيدى… نارىق زاڭدىلىعىن ەشكىمنىڭ توسا المايتىنىن ەسكەرسەك، ءدال سول سەكىلدى، ەشكىم دە جەكە مەنشىك وقۋ ورتالىقتارىنىڭ سانىنا شەكتەۋ قويا الماسى انىق. ءبىلىم سالاسىندا ون جىل، وقۋ ورتالىعىن باسقارۋدا بەس جىل ستاجى بار ازامات رەتىندە ورتالىق اشۋ، جۇرگىزۋ تۋرالى كەڭىنەن ساراپتاما جاساۋدى ءجون كوردىم. جالعاسىن وقۋ…

مەملەكەتتىك گرانت تىلگە ەمەس، بىلىمگە ءبولىنۋى كەرەك

ءبىلىم جانە عىلىم ۆيتسە-ءمينيسترى اسحات ايماعامبەتوۆ تالاپكەرلەر بيىلدان باستاپ ۇبت-نى اعىلشىن تىلىندە دە تاپسىرا الاتىنىن مالىمدەدى. شەندىلەردىڭ وسى باستاماسىنا قاتىستى KAZBILIM ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اياتجان احمەتجانۇلىن از-كەم اڭگىمەگە تارتقان ەدىك.

– تالاپكەرلەر بيىلدان باستاپ ۇبت-نى اعىلشىن تىلىندە دە تاپسىرا الادى دەدى. بۇل پروتسەسس وسى كۇنگە دەيىن قانشالىقتى اشىق جۇرگىزىلدى؟

– تالقىلانعان جوق. بۇل وسىدان ەكى جىل بۇرىن ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ باعدارلاماسى قابىلدانعان كەزدە «بولاشاقتا اعىلشىن تىلىندە وقىتىلاتىن پاندەردىڭ ەمتيحانىن اعىلشىن تىلىندە تاپسىرۋعا بولادى» دەپ ايتىلعان. بىراق جالپى جۇرت ول كەزدە ءۇش تىلدە وقىتۋ ماسەلەسىن كوپ تالقىلاپ كەتتى دە، ۇبت مەن اعىلشىن ءتىلى ماسەلەسى كولەڭكەدە قالىپ قويدى. بۇل سول باعدارلامانىڭ زاڭدى جالعاسى. سوسىن، مۇنىڭ ەكى جاعى بار. دۇرىس جاعى – وسى كۇنگە دەيىن ورىس تىلىندە ۇبت تاپسىرۋعا رۇقسات بەرىلىپ كەلدى، وندا نەگە اعىلشىن تىلىندە تاپسىرۋعا رۇقسات بەرمەسكە؟ ءۇش تىلدە وقىتىپ وتىرعان سوڭ سولاي بولۋى كەرەك ەمەس پە؟ دۇرىس ەمەس جاعى – بارلىق ءپاندى ءبىر تىلدە تاپسىرۋ ءبىزدىڭ جاعدايدا قيىنداۋ. ءبىز قازاق ءتىلىن بىلمەيتىن تاعى ءبىر بۋىندى ءوسىرىپ شىعارۋىمىز مۇمكىن. قازاق تىلىنە دەگەن سۇرانىس ازايعان ۇستىنە ازايا تۇسەدى دە، قازاقشا بىلمەيتىندەر اعىلشىنشاعا اۋىسا سالادى. جالعاسىن وقۋ…