Qazaq türki, biraq, «tülki» emes. Nege?

«Men bala künimde estuşi edim, bizdiñ qazaq sarttı körse, küluşi edi «eneñdi wrayın, keñ qoltıq, şüldiregen täjik, Arqadan üy töbesine salamın dep, qamıs artqan, bwtadan qorıqqan, köz körgende «äke-üke» desip, şığıp ketse, qızın boqtasqan, «sart-swrt degen osı» dep. Noğaydı körse, onı da boqtap küluşi edi: «tüyeden qorıqqan noğay, atqa minse — şarşap, jayau jürse — demin aladı, noğay degenşe, noqay deseñşi, tükke ıñğayı kelmeydi, soldat noğay, qaşqın noğay, başalşik noğay» dep. Orısqa da küluşi edi: «auıldı körse şapqan, jaman sasır bas orıs» dep.

Jalğasın oqu…

Jetistikke jetu formulası-1

İ

Adam pendesiniñ bärekeldini süymeytwğını bolmaydı, – deydi wlı Abay.

Iä, bärimiz ömirde, jwmısta, oquda tabısqa jetip, bärekeldi ğwmır keşkimiz keledi. Biraq, qanday da bir isimiz sätsiz bolsa, men negizi tabısqa jeter em, men negizi dwrıs jasap kele jatır em, – dep aqtala bastaymız. Bir sözben aytqanda özimizge keremet advokatpız. Al jwrtqa sınşı prokurormız. Jalğasın oqu…

Mamandıq tañdau mañızdı ma?

Qwrmetti jas öskinder, täuelsiz eldiñ XXI ğasırdıñ jas buını:

Mamandıq tañdauğa bizdiñ jwrt asa qattı män beredi, tipti, «Tirşilikte adam eki närseden jañılıspauı tiis. Birinşisi jar tañdau bolsa, ekinşisi mamandaq tañdau» — deydi. Iä jar tañdauda qatelesuge bolmas, bir tañdağan jardı almastıru tragediya, ömiriñ sonımen ötedi. Al, mamandıq tañdauğa däl sonday, basımdılıq beru kerek emes. Sebebi, sebebi köp, tüyinin älimizşe tarqatıp körelik.

Jalğasın oqu…

BİLİM BERU JÜYESİ WLTTIQ EREKŞELİKTERDİ ESKERU KEREK…

Bilim – wlttıñ wstını. Wlı Mwhtar Äuezov «Baylığıñmen emes, bilimiñmen jarıs» degen önege qaldırğan eken. Endeşe, täuelsiz eldiñ bilim beru jüyesindegi olqılıqtar men artıqşılıqtar ne? Biz bolaşaq kemesin tüzu wstau üşin neni eskeruimiz kerek? Osı jäne basqa da tolğaqtı mäseleler jöninde osı saladağı sarapşılardıñ biri, «Qazbilim» qosımşa bilim beru ortalığınıñ direktorı Ayatjan Ahmetjanwlına birer saual qoyğan edik. 

GRANT KÖBEYGENİMEN JWMISPEN QAMTAMASIZ ETETİN EÑBEK RINOGINIÑ JAĞDAYI QALAY? Jalğasın oqu…

Ortalıq aşu oñay ma?

Iä, bügin bilim beru ortalıqtarı jañbırdan keyingi jauqazınday qaptap ketti, tipti, bilim salasına dım qatısı joq adamdar da bilim beru ortalğın aşıp jatır. Biraq, bäri birdey bala sanasına sapalı bilim berip, qaltasın qampaytıp jatqanı joq, aşılğan ortalıq qanşalıq köp bolsa, jabılğanı da sonşalıq köp…

Keybir adamdar ortalıqtardıñ köbeyip ketuine alañdasa, keybir adamdar quanuda, sırahanalar men tüngi klubtardıñ sanına alañdamağan talay qauım, bilim beru ortalıqtardıñ köbeyuin tejeu kerek deydi… Narıq zañdılığın eşkimniñ tosa almaytının eskersek, däl sol sekildi, eşkim de jeke menşik oqu ortalıqtarınıñ sanına şekteu qoya alması anıq. Bilim salasında on jıl, oqu ortalığın basqaruda bes jıl stajı bar azamat retinde ortalıq aşu, jürgizu turalı keñinen saraptama jasaudı jön kördim. Jalğasın oqu…

MEMLEKETTİK GRANT TİLGE EMES, BİLİMGE BÖLİNUİ KEREK

Bilim jäne ğılım vice-ministri Ashat Aymağambetov talapkerler biıldan bastap WBT-nı ağılşın tilinde de tapsıra alatının mälimdedi. Şendilerdiñ osı bastamasına qatıstı KAZBILIM ortalığınıñ direktorı Ayatjan Ahmetjanwlın az-kem äñgimege tartqan edik.

– Talapkerler biıldan bastap WBT-nı ağılşın tilinde de tapsıra aladı dedi. Bwl process osı künge deyin qanşalıqtı aşıq jürgizildi?

– Talqılanğan joq. Bwl osıdan eki jıl bwrın üş tilde bilim beru bağdarlaması qabıldanğan kezde «bolaşaqta ağılşın tilinde oqıtılatın pänderdiñ emtihanın ağılşın tilinde tapsıruğa boladı» dep aytılğan. Biraq jalpı jwrt ol kezde üş tilde oqıtu mäselesin köp talqılap ketti de, WBT men ağılşın tili mäselesi köleñkede qalıp qoydı. Bwl sol bağdarlamanıñ zañdı jalğası. Sosın, mwnıñ eki jağı bar. Dwrıs jağı – osı künge deyin orıs tilinde WBT tapsıruğa rwqsat berilip keldi, onda nege ağılşın tilinde tapsıruğa rwqsat bermeske? Üş tilde oqıtıp otırğan soñ solay boluı kerek emes pe? Dwrıs emes jağı – barlıq pändi bir tilde tapsıru bizdiñ jağdayda qiındau. Biz qazaq tilin bilmeytin tağı bir buındı ösirip şığaruımız mümkin. Qazaq tiline degen swranıs azayğan üstine azaya tüsedi de, qazaqşa bilmeytinder ağılşınşağa auısa saladı. Jalğasın oqu…