TÜS (Satiralıq äñgime)

Wşaq terezesinen sırtqa köz tastap otırmın, şeksiz keñistik, şeber jaratılıs, qws bop wşqıñ keledi. Qiyaldap otırıp qalğıp ketippin. Özim keñistikte emes, qiyalım keñistikke wşqan sekildi. Tüs körip ketippin…

(Eskertu, bwl Beybit Sarıbaydıñ satirası emes, Ayatjan Ahmetjannıñ şın tüsi. Beybit ağağa elikteu de, oy wrlau da emes. Jay körgen tüsti köz aldığa keltiru).

Beybit ağa, prezident pen prem'erdiñ aldında şay işip, qabıldauında  halıqtıñ sözin söylep otırsa, meniki säl basqaşalau.

Üstimde kök kostyum, moynımda galstuk, qolımda papka, şaşımdı Bolat Jämişovşe taqırlap qırdırıppın, keudemde «statiska agenttigi törağasınıñ birinşi orınbasarı» degen şenim jazulı şeneunik bop şığa kelippin.

Bağıtım – parlament üyi, mindetim – halıq qalaulılarınıñ aldında esep beru. Taqırıbım: «Elimizdegi halıq sanağı jäne halıqtıñ äleumettik ahuali».

Parlament deputattarı jiılıp alğan, meni kütip otır, kirip bardım da özime arnalğan mikrofon aldına barıp deputattarğa qarsı qarap otırdım, bir türli ıñğaysız, basım toñıp twrğan sekildi.

Şınımen, deputattar emes, halıq qalaulıları sekildi körindi mağan, igi jaqsı men jaysañdardıñ arasına kelgendey sezinip kettim. Tura ortada aqın Mwhtar ağa Şahanov, qasında jırau Bekbolat ağa Tileuhan, odan arı qaray aytısker Aybek ağa Qaliev, sayasattanuşı Aydos Sarım, jazuşı Duman Ramazan, aqın Däuletkerey Käp, tağı basqa kileñ büginginiñ ğwlamaları, mäjilis spikeri, sayasatker, alaştanuşı ğalım Erlan Qarin.

Bir qarasam, işinde meniñ dosım, eşkimge tanımal emes himik Nwrbay Nwrsapa otır.

– Ey, sen neğıp otırsıñ mwnda? – degendey iegimdi köterip em,

– Artınan söylesemiz, bastay ber, ağalar manadan kütip otır, — degendey bir närseni ol da ımdadı.
Men bastap kettim.

– Qadirli halıq qalaulıları! Qwrmetti Parlament törağası Erlan Tınımbaywlı, – dep kezek-kezek qarap, jötkirinip aldım da, qağazıma qarap oqıp kettim.

– Elimizdegi 2019 jılı jürgizilgen soñğı sanaqqa negizdelgende, Astana jäne Almatı qalalarınıñ jan sanı 2,5 milionnan astı, al, qalğan on tört oblıstıñ ortalıqtarınıñ eñ ülkeni Şımkentte 2 millionğa juıqtağan, eñ kişisi Qızılorda qalasında 1,2 million. Al, ekinşi deñgeyli Türkistan, Semey, Arqalıq, Jezqazğan, Temirtau, Bayqoñır jäne Jañaözen qalalarında 600-700 mıñnıñ arasında. Qalğan on bes milionnan astam halıq auıldar men mono qalalardıñ twrğındarı bop sanaladı. Sanaq komitetiniñ soñğı bergen mälimetine süyensek, Qazaqstan halqınıñ qazirgi jan sanı 42 million 128 mıñ 312 adam, bwnıñ işinde 93 % -ı qazaqtar, 4,1 % — ı özimizdiñ türki tektes tuısqan wlttar, 2,3 % — ı — slavyan tektes wlttar, qalğan 0,6 % -n basqa etnostar men wlıstar qwraydı.

2010 jılı iske qosılğan Astana — Burabay 260 km — lik jolına qosa sanağanda joğarı qarqındı, bir bağıtta üş maşina emin — erkin qatınaytın avtojoldıñ wzındığı — 23 mıñ 780 km. Bwl aldağı jıldarı auıldardı tolıq qamtidı dep kütilude.

Al, bilim beru isine köşsek, memlekettik byudjettiñ eñ ülken böligi osı salağa jwmsalıp, bwl küni eki auısımda jwmıs isteytin el köleminde üş mektep qaldı, jartı jılda olarda bir auısımğa köşui üşin jaña mektepter salınuda. Elimiz boyınşa orıs tilinde oqıtatın — bes, ağılşın tilinde oqıtatın – üş mektep bar, qalğanı — qazaq tilinde oqıtatın mektepter. Bilim beru körsetkişi boyınşa, soñğı üş jılda älem boyınşa aldıñğı üştiktemiz.

Al, halıqtıñ jwmıssızdıq körsetkişi — 0,01 %, onıñ özi bala kütimindegi äyelder. Elimizdiñ medicinadağı jetken jetistikteriniñ arqasında halıqtıñ ortaşa jası soñğı on jılda on jasqa wzardı. Äleumettik saladağı mäseleler tolıq şeşilip, halıq tolıq baspanamen qamtılğandıqtan, bwrınğı üy jaldap aqşa tabatındar bwl künderi päterlerin elimizge kelgen qandastarğa sıyğa tartıp jatır. Halıqtıñ ömir süru deñgeyi älemdik aldıñğı ondıqqa taban tiredik», – dep wzaq söylep barıp, bayandama statistika agenttiginiñ 2023 jılı 8 jeltoqsanda ötken qorıtındı otırısındağı naqtılanğan qwjattar boyınşa dayındaldı, agenttik törağası Jaqsılıq Orınbasar, 2023 jıl 20 jeltoqsan.

Jaqsılıq Orınbasar, oybay, masqara äli de sıbaylastıqtı qoymappız-au, bastığım eski dosım eken ğoy, meniñ dosım kezindegi Wlttıq banktiñ törağası Marçenko sekildi dökey-au şaması, mäjiliske orınbasarların jwmsap qoyıp, özi qızıq körip otıra beretin — dep sürip ketken qiyalımdı Mwhtar ağa bwzdı.

– Qalqam, Ayatjan inim, bizdi bir quantıp tastadıñ, mıñ rahmet. Qwrmetti äriptester, meniñ jasım bolsa seksende, meniñ armanım osı edi ğoy, meniñ ayqayım osı kün üşin edi ğoy, endi men qwrmetti zeynetkerlikke keteyin, sayasi emes, twnıq poeziyamdı jazıp dem alayın, – dedi.
Bäriniñ jüzi manağıday emes, külimdep otır.
Sözdi Bekbolat ağa ilip äketti:

– Assalaumağaleykum, qwrmetti äriptester! Şükir, şükir, osınıñ bärine sabırmen jettik, saliqalı sayasatpen jettik. «Nwrlı jolmen» jettik, aldağı künderge de Alla berekesin bersin. Endi, Alla qalasa, mädeniet salası turalı da jaqsı jañalıq kütemiz, älemdik telearnalardan bizdiñ kinoserialdarımızğa tapsırıstar qabıldaymız, – dep tezdetip söylep, iegin bir sipap qoydı.

Art jaqta otırğan Mwrat Äbenov äñgimege bas auırtqısı kelmegendey, qolındağı «ayfon 12+»-pen selfi jasap, suretke tüsip otırğanın közim şaldı. Bälkim, instagramğa suret salıp otırğan şığar, onıñ instagramında bes mıñ oqırmanı, elu mıñ sureti bar adam ğoy, ärkim öz deñgeyinen habar beredi ğoy, – dep oylağan bolar, barşası elemedi. Kelesi sözdi Aydos Sarım bastadı:

– Negizinde Alaş armandağan, biz tiri boluımız kerek, tiri bolu üşin iri boluımız kerek degen, iri künge, halqımızdıñ sapası men sanı qalıpqa tüsken tamaşa künge endi keldik, men endi ana Ämirjan Qosanov ağamızğa habarlasayın, endi bizge oppoziciya kerek emes, endi kelsin qatarğa, ol kisiler bas auırtatın dünie qalmadı, – dedi. Mäjilis spikeri de maqwldağanday bas izedi de, bağanadan jımiıp otırğan Aybek ağağa qarap,

– Ayeke, jımiıp otırğanıñızğa qarağanda birdeme degiñiz kep otır-au, – dep edi, Ayekeñ küldi de:
– Bayağıda älgi Balğınbek dosım «halıqtıñ jağdayı jaqsarsa eger,

Aybektiñ aytıstarı naşarlaydı» dep edi, — sol zaman keldi, mağan endi aytıspen qoştasu kerek, aytıstıñ Asan qayğısı atanıp, endi aytatın problema joq boldı ğoy», – dep edi, aytıstıñ bası qasında biraz jürgen Bekeñ:
– Dwrıs, aytıs endi eldikti, birlikti, ıntımaqtı jırlau kerek, täuba, şükir! – dedi. Äñgimeniñ basqa arnağa bwrılıp, resmi jinalıstıñ beyresmi arnağa bwrılıp bara jatqanın sezgen Erlan Qarin:

– Jä, äriptester! Qwrmetti orınbasar törağa Ayatjan mırza, qorıta kelgende, – dey bergende, «Ayatjan, twr, keldik, twr!» — dep, qasımdağı saparlasım türtkende:

– Qorıtındısın tıñdayıq ta, qorıtındısın, – deppin şoşığan men atıp twrıp, — Ee, halıq sanı bärin şeşer edi, tım bolmağanda halıq sanı tüs emes, öñ bolsayşı, altı jıldan soñ, – dep kürsindim. Ne aytıp ketkenimdi tüsinbey qalğan dosım tüsimdi swradı, men bayandadım.

Iä, bayağı babalarımız halıqtıñ wsaqtağanın körse, biz irilegenin kördik. Alla qayırın bersin!

2014 jılı, qaraşa

Çehiya

2032 ret jalpı oqıldı 6 ret bügin oqıldı
No votes yet.
Please wait...

Dobavit' kommentariy

Vaş e-mail ne budet opublikovan. Obyazatel'nıe polya pomeçenı *