ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى ۇلتتىق ەرەكشەلىكتەردى ەسكەرۋ كەرەك…

ءبىلىم – ۇلتتىڭ ۇستىنى. ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ «بايلىعىڭمەن ەمەس، بىلىمىڭمەن جارىس» دەگەن ونەگە قالدىرعان ەكەن. ەندەشە، تاۋەلسىز ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندەگى ولقىلىقتار مەن ارتىقشىلىقتار نە؟ ءبىز بولاشاق كەمەسىن ءتۇزۋ ۇستاۋ ءۇشىن نەنى ەسكەرۋىمىز كەرەك؟ وسى جانە باسقا دا تولعاقتى ماسەلەلەر جونىندە وسى سالاداعى ساراپشىلاردىڭ ءبىرى، «قازبىلىم» قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى اياتجان احمەتجانۇلىنا بىرەر ساۋال قويعان ەدىك. 

گرانت كوبەيگەنىمەن جۇمىسپەن قامتاماسىز ەتەتىن ەڭبەك رىنوگىنىڭ جاعدايى قالاي؟

– قازىر مەكتەپ بىتىرگەن تۇلەكتەردىڭ كوڭىلى كۇپتى، جۇرەگى لۇپىلدەپ تۇر. تامىزدىڭ 10-ىندا قۇددى تاعدىرى شەشىلەردەي. بيىل بىلتىرعىمەن سالىستىرعاندا، مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتى 20 مىڭعا ارتىق. بۇل ءبىلىم سالاسىنداعى پروبلەمالارعا سەرپىن بەرە الادى دەپ ويلايسىز با؟
– جالپى گرانتتى كوبەيتۋ ءبىر ساتتىك شۋدى ۋاقىتشا باسۋدىڭ تاماشا امالى. مەملەكەتتىك گرانتتى ارتتىرۋ مەملەكەتتىڭ دامۋىنا كەرى اسەرىن تيگىزۋى ابدەن مۇمكىن. سەبەبى بىرىنشىدەن، مەملەكەتتىك گرانتتىڭ سانىن كوبەيتۋ – ساپاسىز ستۋدەنتتى كوبەيتۋ. ساپاسىز ستۋدەنت ەرتەڭ ساپاسىز مامان. ال ساپاسىز مامان جۇمىسسىز قوعامعا باستايدى. ءبىز مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتىن 20 مىڭعا كوبەيتكەندە، سونشالىق ستۋدەنتتى تاربيەلەي الاتىن جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ بازاسى، زەرتحاناسى، كادرلىق قۇرامى بۇعان دايىن با؟ جوق! ءبىزدىڭ ۋنيۆەرسيتەتتەردىڭ دەنى 20 عاسىردىڭ بەل ورتاسىنداعى قۇرال جابدىقتارىمەن، وقۋ قۇرالدارىمەن ءالى وتىر، ءالى جاڭارعان جوق. ۋنيۆەرسيتەت زاماناۋي بەت الپەتكە بۇرىلماسا، زامانعا ساي مامان تاربيەلەۋى مۇمكىن ەمەس. جالعان اعىلشىن تىلىندە وقىتامىز دەپ، شالا ساۋاتتى اعىلشىن ءتىلدى مامانداردى كوبەيتۋ ۋنيۆەرسيتەت ساپاسىن ارتتىرمايدى. ەكىنشىدەن، مەملەكەت گرانتىنىڭ كوبەيۋى ماسىلدىق سانانى ارتتىرادى. جۇرت مەنى بايدىڭ اسىن بايقۇس قىزعانادى دەمەسىن، بىراق ءبىزدىڭ قوعامعا قىزىل ديپلومدى ساپاسىز، الاقان جاياتىن مامان ەمەس، تازا تەحنيكانىڭ قۇلاعىندا وينايتىن كاسىبي ماماندار كەرەك. بىزگە پورتفەل ۇستاپ شىرەنگىسى كەلەتىن، «شەنەۋنىك» بولۋ ارمانى اسقاق ادامداردى قولدان دايىنداۋدىڭ قاجەتى جوق، بىزگە ءوزىن-ءوزى نىق ۇستايتىن كاسىبي شەبەرلەر كەرەك. سونىمەن بىرگە سۇلتانماحۇت ايتقانداي:
«جاقسى بولسام وزىمنەن،
جامان بولسام وزىمنەن،
قۇداي قىلدى دەگەندى،
شىعارامىن سوزىمنەن» دەيتىن، ءوزىن-ءوزى جەتەلەيتىن ۇلكەن جۇرەكتى ازاماتتاردى تاربيەلەۋىمىز كەرەك. دەمەك، ءبىز گرانتتى كوبەيتۋ ارقىلى ۋاقىتشا شۋدىڭ الدىن الىپ وتىرمىز، بىراق، وكىنىشكە قاراي، بۇل ەرتەڭگە پروبلەما جاساپ بەرەدى. ءبىز، ەڭ الدىمەن، گرانتتى كوبەيتۋمەن ەمەس، ۋنيۆەرسيتەتتىڭ تەحنيكالىق، زەرتحانالىق مۇمكىندىگىن ناقتىراق ايتقاندا، جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋمىز كەرەك. ايتپەسە، قويدى ارام ولتىرەتىن قويشى كوبەيىپ كەتتى.
– سوڭعى جىلدارى ۇبت فورماتى ءبىرشاما جاڭاردى. جالپى جاڭا فورمات تالاپكەرلەردىڭ وقۋعا ءتۇسۋ مۇمكىندىگىن قانشالىقتى كەڭەيتتى؟
– ۇبت قانداي فورماتقا وزگەرسە دە ول، تالاپكەرلەردىڭ وقۋعا ءتۇسۋ مۇمكىندىگىن ارتتىرمايدى عوي، سەبەبى ۇبت گرانت سانىن ارتتىرمايدى. ال ۇبت-نىڭ جاڭا فورماتىن دۇرىس قادام دەپ باعالايمىن، بىراق ۇبت-نىڭ ءالى دە جەتىلدىرەتىن، تۇرلەندىرەتىن تۇستارى جەتەرلىك. سەبەبى الەمدىك كوش، الەمدىك عىلىم، تەحنيكا، ءبىلىم باسەكەسى دامىپ، تۇرلەنىپ جاڭا ساتىعا كوتەرىلىپ كەتتى. ال ءبىز ۇزدىك 30 ەلدىڭ ىشىنە كىرەمىز دەيدى ەكەنبىز، ءبىلىم ساپامىز، جاستارىمىزدىڭ ينتەللەكتۋالدىق دەڭگەيى كوتەرىلۋى، وزىق دەڭگەيگە جەتۋى ماڭىزدى. ول ءۇشىن مەملەكەتتىڭ ەڭ باستى سىناعى جاڭا ساتىعا جوعارلاپ وتىرۋى كەرەك. بىراق ۇبت فورماتىنان ونىڭ ادىلەتتى ءوتۋى ءبىلىم ساپاسى ءۇشىن ەڭ ماڭىزدى دەر ەدىم.
– ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جەمقورلىق تۋرالى ءجيى ايتىلادى. ونىڭ ءبىر ۇشى ۇبت-عا كەپ تىرەلەدى. مەن «كوشىرمەي، ۋاتساپقا يەك سۇيەمەي، ءوز كۇشىممەن وسىنداي بالل الدىم» نەمەسە «كوپتەگەن تەست ورتالىقتارىندا كوشىرۋ ۇيىمداستىرىلدى» دەگەن پىكىرلەرمەن ءجيى ۇشىراسامىن. بۇل قانشالىقتى شىندىققا جاناسىمدى؟ ۇبت كەزىندە كوشىرۋ مۇمكىندىگى قانشالىقتى جوعارى؟
– ۇبت-نىڭ ەڭ ۇلكەن ماسقاراسى وسى. ءبىز عىلىم مەن تەحنيكانىڭ جەتىستىكتەرىن ءبىر نارسەگە ءتيىمدى پايدالانساق، ول كوشىرۋ. ۇبت-نى قازىر وقۋشى ەمەس، ۋاتساپ، وقۋشى ەمەس تەلەفون تاپسىراتىن ءۇردىس وتە بەلەڭ الىپ كەتتى. ءار جەردە، ءار كۇنى ۇيىمداستىرىلاتىن تەستتەردىڭ قاتاڭدىعى، تالاپقا ساي بولۋى ءارتۇرلى. ۇبت-داعى ادىلەتسىزدىك تۇلەكتەردىڭ جۇيكەسىنە اسەر ەتىپ، بالانى وپاسىز ەتۋگە تاربيەلەيدى. جالپى ۇبت وتكىزۋ كەزىندەگى ينتەرنەت بايلانىسىن، الەۋمەتتىك مەسسەنجەرلەردى بۇعاتتاۋ ماسەلەسىن مەملەكەتتىك دەڭگەيدە شەشپەسە، بىزدە ءبىلىم ساپاسى تۋرالى اڭگىمە ايتۋدىڭ ءوزى ۇيات. بالاعا پسيحولوگيالىق سوققى ۇبت كەزىندەگى قاتاڭ ءتارتىپ ەمەس، ۇبت كەزىندەگى ادىلەتسىز مايدان. ءبىز وسىنى ءتۇسىنۋىمىز كەرەك.
– تالاپكەرلەردىڭ باسىم بولىگى گۋمانيتارلىق سالانى تاڭدايدى. تيىسىنشە، وسى سالاعا مەملەكەتتىك ءبىلىم گرانتى از بولىنەدى. ءسىزدىڭ ويىڭىزشا، قازىر قانداي ماماندىقتارعا سۇرانىس جوعارى، تالاپكەرلەر ماماندىق تاڭداۋدا نەنى ەسكەرۋى كەرەك؟
–مۇنداي جاعدايدىڭ قالىپتاسۋىنا ءبىرىنشى سەبەپ، بىزدە مەكتەپتە گۋمانيتارلىق جانە جاراتىلىستىق ءبىلىمنىڭ بەرىلۋ ساپاسىنىڭ ارتۇرلىلىگىندە. بىزدە ورتا ءبىلىم 10-11-سىنىپتاردا قوعامدىق-گۋمانيتارلىق جانە ماتەماتيكا-جاراتىلىستانۋ باعىتى بولىپ ەكى توپقا بولىنەدى. گۋمانيتارلىق سىنىپتاردا فيزيكا، حيميا، بيولوگيا پاندەرى اپتاسىنا 1 ساعات. ال اپتاسىنا ءبىر ساعاتپەن بۇل سالالارعا ءىشىنارا بولماسا بالانىڭ دەندەپ بارۋى مۇمكىن ەمەس. ال ماتەماتيكا-جاراتىلىستانۋ باعىتىنىڭ بالالارى شە؟ ءيا، ول جەردە فيزيكا، حيميا، بيولوگيا پاندەرىنىڭ ساعات سانى جاقسى، بىراق ساپاسى شە؟ ساپاسى جوققا ءتان دەپ ايتۋعا ءماجبۇرمىز.
– نەگە؟
–سەبەبى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرى، ءبىلىم-يننوۆاتسيالىق ليتسەيلەرى جانە ۇلكەن قالالارداعى سانى از دارىندى بالالار مەكتەپتەرى بولماسا، ەلدەگى مەكتەپتەردىڭ 80 پايىزىندا زەرتحانا جوق. بارىنىڭ كوبىندە «مۇراجاي مۇلىكتەرى» تۇر. سول تاجىريبە الاڭدارىندا وقۋشىلارعا ساباق كۇندەلىكتى وتپەيدى. وقۋشى ارى كەتسە تولىق ەمەس مۇمكىندىكتەرمەن جىلىنا بىرنەمەسە ەكى رەت عانا جۇمىس ىستەيدى. ال تاجىريبە كورمەگەن بالادان قانداي ساپا كۇتەسىز؟ فيزيكا، حيميا سالالارىنا قىزىعۋشىلىق قايدان بولسىن؟! وسىدان بارىپ، ەلىمىزدە ەڭ تاپشى مۇعالىمدەر دە وسى ماتەماتيكا، جاراتىلىستانۋ باعىتىنان تۋىنداپ وتىر. اۋىلداردا كەيدە حيميا، فيزيكا، بيولوگيانى ساعاتى تولماعان باسقا ءپان مۇعالىمدەرى دە وتە بەرەدى. ولاردان قانداي ساپانى سۇرايمىز؟ مەكتەپتە ساپاسىز ءبىلىم العان، تولىمسىز بەرىلگەن بىلىمىمەن بۇل سالاعا بالا قالاي بەتتەيدى؟! ءتىپتى مۇنداي جاعدايدا بالا جالپى ءبىلىم الۋعا قايدان قىزىعادى؟!
ودان قالا بەردى، سوڭعى كەزدە بۇل پاندەردى اعىلشىنشا وقىتقىمىز كەلەدى. بىلىكتى مۇعالىمى جوق ءپاندى شالا اعىلشىنشامىزبەن شاكىرتكە ۇيرەتۋدى كوزگە ەلەستەتىپ كورىڭىزشى…
جالپى كەز كەلگەن قازاق قازاق جەرىنىڭ كەڭدىگى مەن استىنداعى بايلىعىمەن ماقتانادى، ال ونى اشاتىن عىلىمعا قازاق بالاسى دايىن با؟ ەگەر ءسوز قۋعاننان قازاق وزسا جىراۋلار زامانىندا-اق الەمدى جىرتىپ الاتىن ەدى. بىزگە ءسوز ەمەس شىنايى عىلىم، ءبىلىم كەرەك.

ۇستاز بەدەلىن ارتتىرۋ ءۇشىن ماماندىق تاڭداعان ستۋدەنتكە ارتىقشىلىقتار بەرىلۋى ءتيىس

– ءسىز رەسپۋبليكالىق «قازبىلىم» ورتالىعىنىڭ ديرەكتورىسىز. جالپى سىزدەر سياقتى قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى وتە كوپ. ءارى بۇل ورتالىقتارعا دەگەن سۇرانىس تا جىل سايىن ارتۋدا. بۇل نەنىڭ بەلگىسى؟ ورتا ءبىلىمنىڭ داعدارىسى ما؟ الدە…
– ءيا، بۇگىندە قوسىمشا ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارى كوبەيىپ كەلەدى. بۇنىڭ ەكى ءتۇرلى سەبەبى بار، بىرىنشىدەن، ەلىمىزدە ورتا ءبىلىم اياعىنا جەتپەيتىن الۋان ءتۇرلى رەفورمالاردىڭ كەسىرىنەن تۇرالادى. رەفورما شارشاتقان، بەدەلى تۇسكەن سالاعا ساپالى مامان بارۋى مۇمكىن دە ەمەس. وسىنىڭ جانە تاعى باسقا تولىپ جاتقان سالالىق جانە مەملەكەتتىك «اۋرۋلاردىڭ» دەرتى بۇل سالانىڭ ساپاسىن جوعالتىپ جاتقانى جاسىرىن ەمەس، سوندىقتان دا سالاداعى ساپاسىزدىق جۇرتتىڭ جەكە مەنشىك ءبىلىم بەرۋ ورتالىقتارىنا جۇگىنۋىنە اكەپ سوعىپ جاتقانى دا راس. ەكىنشىدەن، بۇگىن بىلىمگە، عىلىمعا دەگەن سۇرانىس الدە قايدا ارتتى، ىزدەنىس كۇشەيدى، ال جەكە مەنشىك ورتالىقتاردىڭ كوبەيۋى تەك وسى سۇرانىستى قاناعاتتاندىرىپ وتىر. بىراق بۇگىندە ورتالىق اشۋ مەن ونىڭ ساپاسىن تەڭدەي جۇرگىزۋ وڭاي ەمەس، ساپاسىز جەرگە جۇرت اقشاسىن شاشپايدى. سوندىقتان دا اشىلىپ، جابىلىپ جاتقان وقۋ ورتالىقتارى دا كوپ. ورتالىقتاردىڭ كوبەيۋىنە الاڭداۋدىڭ قاجەتى جوق، سەبەبى بۇنىڭ اسەرىنەن ءبىلىم بەرۋ سالاسى جاڭا باسەكەلەستىككە بەيىمدەلىپ، ءبىر ساتىعا بولسا دا العا ىلگەرلەيدى.
– جالپى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ بىزدەگى باستى كەمشىلىگى مەن ارتىقشىلىقتارى نەدە؟
– بىزدەگى ورتا ءبىلىم بەرۋدىڭ ەڭ اۋىر ءۇش كەمشىلىگى، ءبىرىنشى، تۇراقسىز، جۇيەسىز رەفورما. رەفورمالاردىڭ مەكتەپ جاعدايىمەن، ۇلتتىق قۇندىلىقتارمەن سايكەسپەۋى. ەكىنشىسى، مەكتەپتىڭ ماتەريالدىق-تەحنيكالىق بازاسىنىڭ زامانعا بەيىمدەلمەۋى. بىزدە، وكىنىشكە قاراي، ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ سانى ءالى 150-دەن اسادى، اپاتتى مەكتەپتەر سانى دا اۋىرلاپ تۇر. ۇلكەن قالالاردا ءبىر سىنىپتاعى وقۋشى سانى 40-قا جەتتى. ال مەكتەپتىڭ زەرتحانالىق، ماتەريالدىق، ينتەرنەت، كومپيۋتەر بازاسى، جوعارىدا اتاعان ساناۋلى مەكتەپتەر بولماسا، باسقاسىندا مۇلدە جوقتىڭ قاسى. ءۇشىنشى، جەمقورلىق ءھام كادر ساپاسىزدىعى. بۇل ەكەۋى بىزدە ەگىز ۇعىم، جەمقورلىق اۋىر بولعان سوڭ، ساپاسىز كادر كوبەيەدى، ساپاسىز كادر كوبەيگەن سايىن ءوزىنىڭ جۇمىس ورنىن ساقتاۋ ءۇشىن جەمقورلىق اۋىرلايدى. وتە اۋىر دەرتتىمىز.
ال ارتىقشىلىعى، قازاق بالاسىنىڭ دارىندىلىعى. ءدال جوعارىداعىداي دەرتتى قوعامدا وتىرساق تا، قازاق بالالارى الەمدىك ءبىلىم دودالارىندا توپ جارىپ، ماڭدايى جارقىراپ ءجۇر. بۇل تۇتاس ءبىلىم جۇيەسىنىڭ ەمەس، جەكەلەگەن مەكتەپ ۇجىمدارىنىڭ ەڭبەگى. قازاقتىڭ ءار بالاسى دارىندى، ءبىز سول دارىندى اشا ءبىلۋىمىز كەرەك.
– قازاق ءبىلىمىن قايتسەك العا سۇيرەيمىز؟
– قازاق ءبىلىمىن كوتەرمەككە كەشەندى جۇمىس جوسپارى كەرەك، ول بالا باقشادان باستاپ، ۋنيۆەرسيتەتكە دەيىنگى بارىستى تولىق قامتيتىن كەشەندى جوسپار جاسالىپ، سول جوسپار جۇيەلى ىسكە اسۋى كەرەك. بۇگىندە جاي ءبىر ءىس-شارامەن ءبىلىم ساپاسىن كوتەرۋ مۇمكىن ەمەس. بىزدەگى بۇگىنگى تالپىنىستار ءبىر باعىتتا كەتەدى، ال پروبلەمالار ءبىر-بىرىمەن شىرما شاتۋ بىتەسىپ قالعان، ونى سوناۋ تۋىنداپ جاتقان باسىنان باستاماسا، تۇزەتۋ مۇمكىن ەمەس.
– ماسەلە تاعى دا پەداگوگتىڭ بەدەلى مەن جالاقىسىن كوتەرۋگە كەلىپ تىرەلەتىن سەكىلدى… مەكتەپكە ەڭ ساپالى كادرلاردى جىبەرۋۇشىن نە ىستەگەن ءجون؟
– بەدەل قايدان قالىپتاسادى؟ بەدەل ساپالى ماماننىڭ اسەرىنەن قالىپتاسادى. ال ساپالى مامان ساپالى وقۋشىدان شىعادى. سول ءۇشىن، ەڭ الدىمەن، مۇعالىمدىك ماماندىققا جوعارى بالل العان تۇلەكەردى تارتۋدىڭ مەحانيزمى جاسالۋى كەرەك. ءبىلىم سالاسىنا ساپالى كادر تارتپاي ءبىلىم ساپاسى دا، مۇعالىمنىڭ بەدەلى دە ارتپايدى. ول ءۇشىن، بىرىنشىدەن، مۇعالىمدىك ماماندىقتى تاڭداعان ستۋدەنتتەرگە جوعارى ستيپەنديا نەمەسە تەگىن جاتاقحانا قاراستىرۋ كەرەك. سەبەبى ءبىز مىسالى اۋىل كۆوتاسىمەن وقىعان بالانى اۋىلعا تۇسۋگە مىندەتتەي الامىز عوي، سەبەبى ءبىز وعان جەڭىلدىك بەردىك. ءدال سول سەكىلدى، مۇعالىمدىك ماماندىققا تۇسكەندەرگە ارتىق جاعداي جاساساق، ولاردى دا مۇعالىم بولۋعا مىندەتتەي الامىز. ايتپەسە، مۇعالىمدىككە بارعان ءىشىنارا ساپالى تۇلەكتەردىڭ ءوزى بىتىرگەن سوڭ باسقا سالاعا كەتىپ قالادى. ونىڭ ۇستىنە ۇستەمە شاكىرتاقى ءبىراز تۇلەكتى باۋرايدى. ەكىنشىسى، ارينە، مۇعالىم جالاقىسىن كوتەرۋ. مۇعالىم جالاقىسىنىڭ جوعارى، مۇعالىمدىك سالانىڭ تابىستى بولۋى – بۇل سالاعا وقۋشىلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن ارتتىرادى. تابىستى سالاعا اركىمنىڭ بارعىسى كەلەدى. ءۇشىنشى، اقپاراتتىق قولداۋ، ءبىز سپورتپەن ونەردەگى جەتىستىكتى وتە كوپ دارىپتەيمىز دە، ءبىلىم-عىلىمداعى جەتىستىكتى ەلەمەيمىز. بۇل ءبىزدى ۇلتتىق دەڭگەيدە شوۋمەن ەتتى. شوۋ مەن تويدان ارى اسپايتىن دەڭگەيگە كەتىپ بارامىز. الەمدىك ءبىلىم، عىلىم دودالارىندا توپ جارعان، پاندىك وليمپيادالارىندا مەدال تاققان شاكىرتتەرمەن ولاردىڭ ۇستازدارىن وليمپيادا جەڭىمپازدارى مەن شوۋلاردا جۇلدە سالعان انشىلەردىڭ دەڭگەيىندە كوتەرە الساق، وندا بۇل سالانىڭ بەدەلى ارتادى. بەدەلدى سالاعا اركىم ۇمتىلادى. ءبىز تەك سۇرىنگەن مۇعالىمدى جەلكەسىنەن ءتۇيىپ، كۇللى اقپارات قۇرالى سۇيرەپ، كۇللى اقپارات كەمشىلىگىن ايتادى. ال سىن تارازىسى ءادىل بولۋى ءلازىم. ايتپەسە، قادىرى ودان ارى قاشا بەرەدى. امسە ول سالاعا ەشكىم جۋىمايتىن «قوتىر ەشكىگە» اينالادى.
– جالپى مەكتەپتە كادرلاردى قابىلداۋ كەزىندە بارماق باستى، كوز قىستىلىققا جول بەرىلەدى دەگەن پىكىرلەر قانشالىقتى شىندىققا جاناسىمدى؟
– بۇل قازاقستاننىڭ جارتىسى ءۇشىن شىندىق. اۋىلدىق جەرلەر مەن وڭتۇستىك قازاقستان، قىزىلوردا، جامبىل وبلىسى، ماڭعىستاۋ وبلىسىندا بۇل اۋرۋ وتە قاتتى. سەبەبى اۋىلدىق جەرلەردە جالعىز جۇمىس كوزى مەكتەپ، ال مەكتەپكە جۇمىسقا كىرۋ (ەدەن جۋاتىن ادام بولسا دا) جانباعىستىڭ سەنىمدى كەپىلى. سوندىقتان جۇرت بۇل سالاعا كىرۋگە اعا كوكەسى مەن قالتاسىنداعى بارىنىڭ ءبارىن سالادى. ال بۇنىڭ سوڭى كوپ جەرلەردە قالىپتى قۇبىلىسقا اينالىپ كەتتى. وكىنىشكە قاراي، ءبىز قازىر مەملەكەتتىك دەڭگەيدە ءبارىمىز جەمقور ەلگە اينالدىق. بىرەۋ قولىنداعى مۇمكىندىگىنە قاراي 500 تەڭگە جەسە، بىرەۋ 500 ميلليون جەپ وتىرا بەرەدى. قىزىعى، ءبارى ءبىرىن ءبىرى جەمقور دەپ سىنايدى.
– ورتا ءبىلىم سالاسىنداعى ەكسپەرت رەتىندە ءۇشتىلدى ءبىلىم بەرۋ پروتسەستەرىن سارالاپ كوردىڭىزدەر مە؟ ونىڭ العاشقى ناتيجەلەرى تۋرالى نە ايتاسىز؟
– ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋدىڭ ءار باسپالداعىن سارالاپ ءجۇرمىز، وكىنىشكە قاراي، ءبىزدىڭ جۇيە، ءبىزدىڭ قوعام ءالى سول «ءجۇز قوزىدان ءجۇز جيىرما قوزى الۋ» سەكىلدى اسىرەشىلدىكتەن ارىلماپتى. ءۇشتىلدى باعدارلامانىڭ ورىندالۋى، ءبىلىم سالاسىنىڭ تسيفرلانۋى ءدال سول جالعان كورسەتكىشپەن جالعان ەسەپتەردىڭ استىندا كومىلىپ جاتىر. قازاق اۋرۋىن جاسىرعانمەن ءولىمى اشكەرە دەيدى، بۇگىن ءبىز قانشا اۋرۋىمىزدى كەرەمەت دەپ كورسەتكەنمەن، ەرتەڭ ءبارى اشىلادى. بىراق ءبىزدىڭ جۇيەدە ەشكىم ساپاسىز رەفورماسىنا، ىستەپ كەتكەن تىرلىگىنە جاۋاپ بەرمەيدى، قازىرگىلەردە سولاي ويلايتىن شىعار، وزدەرى كەتكەنشە ءبارى دۇرىس بولسا بولدى، ەرتەڭ نە بولسا سول بولسىن!
ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋدىڭ ناتيجەسى ەندى ءبىر 10 جىلدا تولىق كورىنەدى. ءبىز سول كەزدە ءبىر تىلدە تولىق ءبىر ماقالا جازا المايتىن شالا جانسار بۋىنعا تاپ بولامىز، ول كەزدە وكىنۋ تىم كەش. ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋدىڭ ەڭ اۋىر كەزەڭى، ياعني كەيبىر پاندەردى اعىلشىن تىلىندە وقىتۋ الداعى جىلداردىڭ ەنشىسىندە. بىراق ول ىسكە مۇلدە اسپايدى. ارينە، قاعاز جۇزىندە ءبارى قانتتاي بولۋى ابدەن مۇمكىن، بىراق سىنىپتاعى ساباق نە ءپان ەمەس، نە اعىلشىنشا ەمەس، نە قازاقشا ەمەس، كوزبوياۋشىلىق بولادى. سەبەبى بىزدە ءدال سول پاندەردى قازاق تىلىندە ساپالى بەرەتىن مۇعالىم تاپشى. ال اعىلشىن تىلىندە بەرگىزۋ تۇيەنىڭ مۇرىن جۇدىرىقپەن تەسۋ.
– ءسىز ورتا ءبىلىمدى شەتەلدە الدىڭىز، ال قازاقستاندا ورتا ءبىلىم بەرەتىن مەكتەپتەردە قىزمەت ەتتىڭىز. ەكى ەلدىڭ ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىندە قانداي ۇقساستىقتار مەن ايىرماشىلىقتار بار؟ قاي جولدى تاڭداعان دۇرىس؟
– ءيا، ءار ەلدىڭ ءبىلىم جۇيەسىنىڭ وزىندىك ەرەكشەلىگى بار. مەن ءبىلىم العان ەلدەگى ەڭ باستى ەرەكشەلىك ول ۇلتتىق سيپاتى. شىعىستىڭ وزىندىك ءبىلىم جۇيەسى قالىپتاسقان، كۇن شىعىس ەلدەرىنىڭ ءبىلىم سالاسى مەن تەحنيكا سالاسى بۇگىن الەمدە الدىڭعى ورىندا. ءتىپتى تاڭعالارلىق كورسەتكىشتەرگە جەتىپ جاتىر. ونىڭ باستى سەبەبى دە ولاردىڭ جۇيەسىندەگى ۇلتتىق ءيىستىڭ قانىقتىعى. ال ءبىز بۇرىنعى قالىپتاسقان جۇيەمىزدى ۇلتتىق نەگىزدە دامىتۋدىڭ ورنىنا اركىمگە ءبىر ەلىكتەپ، ءىرىتىپ، ءشىرىتىپ الدىق. كەزىندە الاش قايراتكەرلەرى نەگە بىلىمگە باسا نازار اۋداردى، سەبەبى ءبىلىم سالاسى ەلدىڭ تىرەگى، ۇلتتىڭ قۋاتىن قالىپتاستىرۋشى كۇش ەكەنىن سەزىندى. ال ءبىزدىڭ قازىرگى جۇيەدەگى ەڭ ۇلكەن كەمشىلىك ۇلتتىق بوياۋ ازايىپ بارادى. ءبىز رەفورما جاساعاندا شەتەلدىكىن ءتۇپ تامىرىن وزگەرتپەي، قازاق ءيىسىن سىڭىرمەي تىكە كوشىرە سالاتىن اۋرۋ تاپتىق. كوشىرگەندە دە تولىق كوشىرۋگە، ىسكە اسىرۋعا نيەت جوق، شالا جانسار كوشىرەمىز.
قازاق ەرتەڭ باسەكەگە قابىلەتتى ۇلت بولىپ قالىپتاسسىن دەسەك، بۇگىن ءبىز ۇلتتىق ءيىسى اڭقىعان باسەكەگە قابىلەتتى ءبىلىم سالاسىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك، سول باعىتتا ەڭبەك ەتىپ ءجۇرمىز، ەتە بەرەمىز دە. تەك ەتكەن ەڭبەكتى، ايتقان ءسوزدى ۇعار جۇيە بولسا بولعانى.
– اڭگىمەڭىزگە راقمەت!

اڭگىمەلەسكەن
ەسەنگۇل كاپقىزى

5845 رەت جالپى وقىلدى 23 رەت بۇگىن وقىلدى
No votes yet.
Please wait...

1 كوممەنتاري

  1. جانەرا   •  

    «ەگەر ءسوز قۋعاننان قازاق وزسا جىراۋلار زامانىندا-اق الەمدى جىرتىپ الاتىن ەدى»-, مىنا سوزىڭىزگە راحاتتانىپ ءبىر كۇلىم الدىم. شىندىعىندا….

    No votes yet.
    Please wait...

دوباۆيت كوممەنتاري

ۆاش e-mail نە بۋدەت وپۋبليكوۆان. وبيازاتەلنىە پوليا پومەچەنى *