تاعدىرىم بيىك ءحانتاڭىر (ولەڭدەر IX ءبولىم)

*** **** ***

 

تاعدىرىم بيىك ءحانتاڭىر،

تالابىم تاۋداي سونشا ءدۇر.

تالعامىم ءور-ءدى تالايدان،

تاعى بوپ كەتسەم، ءسال سابىر.

 

ەڭسەمدى تىكتەر قۇزار شىڭ،

تاريحىم ءدۇر ەر تۇران.

تەڭىزدەن عانا ۇعارسىڭ،

ءور تولقىن مىنەز تولقىعان.

 

ەەي، اسقار تاۋلار،

اسقاقتىعىڭدى ساعىنام،

باسىڭدا جاتسا دا اق قار،

بيىكتىككە عانا باعىنام.

 

كوڭىلى كوككە ۇلىعان،

ءبورى تاعدىرعا ۇرىنام،

ەكى ۇرتىنىڭ ءبىرى قان،

جىرتقىشتىق كورمە مۇنىمنان.

 

تاعى بوپ كەتكەن تاعدىرىم،

شىڭداردا عانا تۇنەگەن،

تاۋسىلماس ءسىرا ماعدۇرىم،

باسسام دا قاسات تىزەدەن.

 

اقباس شىڭ قادىرلى، ءىزى جوق،

ءحانتاڭىر — ساعىنىش، سىزى جوق.

ەڭسەسىن باستىرماس ەشكىمگە،

ەكەۋىنىڭ كەتەم ۇلى بوپ.

 

باسسام دا عۇمىر جالعانىن،

تابيعاتىمدى ءوزىم تالدادىم،

پەرىشتە بوپ كەلدىم ومىرگە،

پەندە بوپ كەتپەۋ ارمانىم.

 

قۇرالاي امانگەلدىقىزىنا:

 

جازبايمىن ودا ەشكىمگە ءسىرəدا مەن،

وزىپ ءبىر تۇرماسا ەگەر قۇلاگەردەن،

جازىمىشتان مىنەزىم سولاي ەدى،

جاراتىلىس ءبىر اللانىڭ سىناعى ورگەن!

 

بويىندا كەسەك مىنەز تۋا كەلگەن،

دانالاردان بۇل كۇنى كوزىم كورگەن،

داراسى، شىعار بيىك، شىڭى بولەك،

ويى وزاتىن جارىسسا ءسىرə جەلدەن.

 

تۇلعاسى تالعامدىنىڭ تابىسى انىق،

باسىندا ۇستاپ العان باعىت الىپ،

بابىندا قامال بۇزار ءدۇر عۇمىردىڭ،

باسىندا جاتا بەرسىن باعى جانىپ.

 

ۇيدە انا، تۇزدە دانا، ۇلتقا تۇلعا،

ۇلعا ۇلاعات، قىزعا ينابات، جۇرتقا سىرعا،

قاڭتاردىڭ مىنەزىندەي قاھارى بار،

قايتپايتىن سوزىلسا دا قىس عاسىرعا!

 

قازاقتىڭ قايسار مىنەز قىزى انىق،

بەرەتىن تالاي جاسقا جۇلدىز جاعىپ،

جاسىڭىز جۇزگە جەتسىن جۇرت ۇستازى،

ۇلت ۇستازى بولىڭىز رۋح دارىپ.

 

تۋعان كۇن قۇتتى بولسىن، جۇرت تويلاسىن،

قازاقتىڭ بار ۇرپاعى ۇلت تويلاسىن،

ۇيادان ۇشىرعان ۇرپاعىڭىز،

قىران بولسىن باسىنا قۇت قونعاسىن!

 

 

تۇڭىلگەن جىگىتكە

 

ويىڭ ونعا بولىنگەن ساناڭ سانعا،

تالعام سالىپ قارايسىڭ تالاي جانعا،

ادامدى تەزگە سالار تاعدىر بولسا،

ءتاڭىردىڭ تالعامىنا كوپ ويلانبا.

 

ءار ادام دا ءوز بيلىگى، ءوز بيىگى،

كوزگە ۇرىپ تۇرادى ءوز كۇيىگى،

پەندەنىڭ اداسقانى مەنشە ويلا دەۋ،

اشۋ دۇشپان شىعادى ءسوز بۇيىعى.

 

پەندەمىز بارمىزدە پەرىشتە ەمەس،

كەسىم ايتار تۇسىڭدا تەگىس كەڭەس،

جىگىتكە ءسوز قادىرى، ءوز قادىرى،

مەنمەندىك بيىك تە ەمەس جەڭىس تە ەمەس.

 

ءوزىڭدى قورعا بالاۋ نەمەسە زورعا بالاۋ،

بىلمەدىم جىگىتتىككە ءجون بولارماۋ،

ادامعا شىن سىردى ۇقتىرادى،

سوزگە ەمەس قاي قاشاندا كوزگە قاراۋ.

باسىڭدى كوتەرەرسىڭ باتىل بىراق،

الارسىڭ سابىرمەنەن اقىل قۇراپ،

ءار ءىستىڭ اقيقاتى بيىگىندە،

بيىكتەن قۇلاماعىن تەككە «جىلاپ»!

 

 *** **** ***

 

انا جان سىرلاسۋشى ەك ۇزاق ءتۇن،

تالاي تالاي سىرلارىڭدى ۇزاتتىڭ،

ۇشام دەپ ەم قانات قاعىپ الىسقا،

ءبىر ۇلى بول دەپ باتا بەردىڭ قازاقتىڭ.

 

سول باتاڭدى بۇگىن ءجۇرمىن ءتۇسىنىپ،

ارتىمداعى باۋىردى ويلاپ كۇرسىنىپ،

ءبىر بالاڭدى جەتكىزسەڭدە ارمانعا،

وزگە بالاڭ جاتىر ءالى تۇنشىعىپ.

 

اۋىل قالدى، تۋعان جەر باۋىر قالدى،

ءتاڭىر تاۋدى قيماي جۇرەك اۋىرعان-دى.

قارت اناداي شەرىن توگىپ وكسىگەن،

سىركىرەپ ورتەكەستە جاۋىن قالدى.

 

كوپ بولدى انا باسىڭا بارماعالى،

كوپ بولدى انا اكە قولىن الماعالى،

اۋىلدا ءبىز جۇتاتىن شاڭ قالمادى،

كوپ بولدى انا تۋعان جەر جات بولعالى.

 

باتالى بالاڭ بۇگىن باقىتتاراق،

الادى كەلگەن جۇرتتان سارقىت سۇراپ،

سالەمى كەلگەنمەنەن ورامالدا،

باۋىردى جات ەتەدى ۋاقىت بىراق.

 

انا جان سىرلاسۋشى ەك تالاي ءتۇن،

ساعىنىشپەن سۋرەتىڭە قارايمىن،

نەمەرەڭىز كەلسە ەگەردە اعالاپ،

اعالىققا مەن دە بۇگىن جارايمىن.

 

ءاي، بىراق،

ءبىر وكىنىش، ءبىر ءۇمىت، ءبىر اق قايعى،

قيىن ەكەن وزگەشە مۇرات تا الگى،

الاساپىران اياقتاپ اعايازدا،

اعالار قاشان كەلىپ تۇراقتايدى؟

 

*** **** ***

 

مەنى بىرەۋ ساعىنا ما كىم ءبىلسىن،

مەن بىرەۋدى ساعىنامىن ءبۇلدىرشىن،

عۇمىر دەگەن جۇرەكتەردىڭ سوعىسى،

سول سوعىستان جەڭىلەتىن كۇن قۇرسىن.

 

مەنىڭ اتىم اقىن بولسا سەزىمتال،

ونىڭ اتى كەربەز سۇلۋ، كەرىمسال،

ەكى باقىت توعىسادى بىراق تا،

جۇرەكتەرگە سىيماي جاتىر ءومىر تار.

 

تار قاپاستىڭ تاعدىر تارتىپ ەسىگىن،

ەستەلىككە جازىپ جاتىر ەسىمىن،

ساعىنىشتان جاسالادى ماحاببات،

ساعىنىشتىڭ ايتىڭدارشى ءوشى كىم؟

 

بالكىم اتى سول بالەنىڭ قىزعانىش،

بولەك سەزىم ايتەۋىر ءبىر ءجۇز تانىس،

سەزىم دەگەن بۇل ءومىردىڭ شىن ءمانى،

ساعىنباساڭ
كوكتەم دە الىس، كۇزدە الىس.

 

ۇيا سالسا كەۋدەگە كەپ ءبىر باقىت،

الما جانىم سول سەزىمدى مۇزداتىپ،

ەرتەڭدەرگە كەسىم ايتار ەشكىم جوق،

ءوز ورنىنا قويار ءبارىن ءبىر ۋاقىت.

ساعىنىش!

 

 

*** *** ****

 

اناعا دۇعا باعىشتاپ،

باسىنا ءبىر اق بارا الماي.

اكەدەن كەتتىك الىستاپ،

ءحالىن دە سۇراپ الا الماي،

 

اتادان التاۋ تۋعانمەن،

كورگەنىم ءبىر جالعىزدىق.

جانىما جاقىن جۋعانمەن،

تۇسىنەسىڭ بە زامان اڭگۇدىك،

 

شەكپەن كيىپ تۇرعانمەن،

شەكارا سىزدى كەۋدەمدى،

جاعامدى ءسۇرتىپ تۇرعانمەن،

جاقىنىم جىرتتى جەيدەمدى.

 

زاپىران قۇسىپ نالالى،

زامانا قالدى اۋ ماڭگىرىپ.

جانىمدى مىناۋ جارالى،

تۇسىنەسىڭ بە ءسىرا اڭگۇدىك،

 

جانىمدى ەتسە جارالى،

كوكبورى تالاپ ارمان جوق،

جاقسى دەپ جيسام باعالى،

 

جانىما قورعان بولعان جوق.

جۇرگەن ءبىر جانداي سەزەدى،

قاباعان يتتەي قاڭعىرىپ،

جانىمدى قايعى جەڭەدى،

سولعىنداپ وشەر باعزى ءۇمىت.

 

*** **** ****

مازاسىز ءبىر ءتۇن، وتەدى ءوزىڭسىز،

حات حابار جوق، جاتادى تەك ءۇنسىز،

جەل عانا گۋلەيدى دالادا،

سەزىمدەي جانىمدى قاريدى ءتوزىمسىز.

 

ماحاببات جوق، الدە عاشىقتىق،

بىلمەيمىن، بىلدىرتپەيدى استە جاسىقتىق.

مەنىكى جاي عانا ساعىنىش دەي سالام،

سەنىكى نە ەكەن، بىلۋگە اسىقتىق.

مۇمكىن…

 

ءومىردىڭ ءوزى ماڭگىلىك جۇمباق-تى،

تامىرىن ونىڭ كىم تاۋىپ باسىپتى،

جۇرەگىم سۇيۋدەن جاسقانىپ،

ال كوڭىل ساعىنىپ، كورۋگە اسىقتى.

 

و، عاجاپ، ماحاببات سەن بە ەدىڭ،

تاپپادىم ەلەسىن وزگەنىڭ،

مەن ءسىرا سەزىمگە توزبەدىم،

سەن ءسىرا، ەشتەمە سەزبەدىڭ.

بالكىم…

 

كەربەز قىز قارتايعانىن سەزبەيدى.

ءبىر قىزدىڭ فب داعى جازباسىنان.

 

قارتايدىم دەمە،

سۇلۋ دا قارتتىق بولا ما،

مەجەلى مەجە،

اي مەزگىلسىز تولا ما؟

 

ون سەگىز كەتپەس،

سەزىنە السا كوڭىلدەن،

ماڭگىلىك وتپەس،

سىيلاستىقتار عانا ومىردەن.

 

جۇلدىزدار اسپاندا،

ءومىرىڭدى بولەيدى جارىققا،

ءوزىڭدى اڭساپ جاتقاندا،

الارسىڭ بالكىم تانىپ تا.

 

ول عۇمىر،

ال بىزدىكى ەرتەگى ەلەستەر،

جەر جۇمىر،

كۇتەدى تالاي بەلەستەر.

 

سەندىك ەمەستەر،

ءۇنسىز قاپ جاتادى ماڭگىلىك،

اقىلدى كەڭەستەر،

كەلەدى ءوزى ءسان قۇرىپ.

 

باقىتتى بولاسىڭ، قىمباتتىم،

قىمباتتى بولاسىڭ ءبىر كۇنى،

باعىڭا قوناسىڭ، سىمباتتىم،

باقىتقا بولەنىپ ءبىر ءتۇرلى.

 

*** *** ***

 

ءجۇزى جىلى،

عۇمىردىڭ ءوزى ۇلى،

پەندە ەمەس،

پەرىشتەنىڭ ءوزى — گۇلى.

 

ءتورت ءسوز،

سەزىمگە ءورت ءسوز.

جەتەدى وعان،

قاجەتسىز كوپ ءسوز.

 

ءبىر جان بار،

تىم اڭعال،

كوزىندە سەزىم،

ال، وزىندە كۇمان بار.

 

باي ەمەس سوزگە،

جانعا مەنەن وزگە،

ازىلگە باسىم،

سالعىسى كەلەدى تەزگە.

 

ءمىنسىز سىمبات،

ءوزى قىمبات،

جازىلماعان ولەڭ،

شەشىلمەگەن جۇمباق.

كىم بۇل!)

 

*** *** ****

 

دۇرسىلدە كەۋدە دۇرسىلدە،

ىركىلمە استە ىركىلمە،

جايادى جۇرەك الاقان،

جۇرتتار ونى ءبىلسىن بە؟

 

باعاسى بيىك بارماقتىڭ،

سەزىمنىڭ سىرىن الماقپىن،

مەن باستادىم سىرلى ءۇندى،

جالعاسىن جازشى تارماقتىڭ.

 

شارشاما بىراق شارشاما،

ءومىر ورتاق بارشاعا،

كوڭىلدىڭ تۇلەپ ۇشقانى،

جۇمباق ەمەس سونشاما.

 

پەرىشتە ەمەس پەندەمىن،

ولەڭنەن ورنەك ورگەمىن،

ءتۇسىنىپ ءبارىن وتىرسىز،

سەزگىرلىگىڭىزدى سەزگەمىن.

 

تەرەڭگە كەتپە تىم ۇزاپ،

الارسىڭ بالكىم ءبىر مىزعاپ،

سىرلاسىپ قانا وتىرمىن،

جىر ايتپايمىن ءتۇن ۇزاق.

 

استارلى بوپ كەتتى مە،

ويلارىم ويدى مازالاپ،

جۇرەگىڭ سەلت ەتتىمە،

ولەڭ ءتىلى عاجاپ اق.

 

تۇسىنەسىز بە سول ءتىلدى،

شىعاراسىز با قورتىندى،

قالعانى ساعان امانات،

كوڭىلدىڭ سىرى شەرتىلدى.

 

*** *** ***

 

الماتى ءتۇن،

ەركەلەتپەيدى مەنى،

ەسكەرىپتە قويمايدى ەشقاشان،

ەسىنە المايدى بالكىم،

وتىنا كۇيىپ جاتپاساڭ…

الاتاۋ بيىك ادامدىق ەلەس سەكىلدى،

ارىممەن عانا الىسام، ارىممەن عانا سوتتاسام،

اجالدىڭ ءۇنى كەلسە ەگەر تەرەزە قاعىپ،

ادامدارمەن مەن دە قوشتاسام)

 

ايالداما، ءومىردىڭ ءوزى ءبىر بەكەت،

قاراڭعى جارىق الماسقان،

ءسابي مەن كارى سەزىمدەر عانا الجاسقان،

ال مەنىكى،

مەنىكى بيىك الداسپان.

تاڭعى شاپاعى تاعدىرلارمەن جالعاسقان.

 

ءبىز جالعىز ەمەسپىز،

ومىردە ەمەس سۇر بويداق،

پەندەلەر عوي، تۇگە جاتاتىن تاعى ايعايلاپ،

تاڭ مەنەن تاعى كەش ەگىز،

تاعدىر اششى، ءتاتتى بىراق بال بارماق،

سەزىم عانا،

سەزىم عانا تاتتىلەرگە الدانباق.

 

ەەە، الاتاۋ شىڭىڭ دا بيىك، ءوزىڭ دە بيىك،

كەربەز تىم،

بيىكتەرمەن عانا كەلەدى مەنىڭ ەلدەسكىم،

سەزەسىڭ بە سەن مەنى،

كەلەدى مەنىڭ قۇزار شىڭدارمەن كەزدەسكىم.

كەلەدى مەنىڭ الىپتارمەر عانا بەلدەسكىم.

ءحانتاڭىردىڭ بالاسى ەم قاباعى قاتۋ،

الاتاۋ نەگىزى مەن سەنىمەن جەرلەسپىن.

 

الماتىعا الاتاۋ،

قۇس جاستىق، ماڭگى جايعاسقان،

ولاردا ەگىز، تاعدىرلارى جالعاسقان،

ادەمى ەدى، ەلەمەسە مەيلى مىنا ءتۇن،

وزىمەن ءوزى ءۇنسىز عانا سىرلاسقان.

قالام قايدا، جازايىنشى جىر داستان،

ءومىردىڭ ءوزى قاس سۇلۋ،

پەندەمەن ەمەس،

وزگەمەن ەمەس، مەنىمەن عانا قولداسقان.

 

*** **** ***

 

سەزىم دەگەن ۇلى كۇش،

باعىنباس سۋىق اقىلعا،

سەزىمنىڭ سەن ۋىن ءىش،

سەزبەيسىڭ بالدان پارقىن دا.

 

ونىڭ ءىسى تىم جۇمباق،

اسقاق ونىڭ ايبىنى،

تاڭ شاپاعى نۇردى ۇرلاپ،

شەكسىز شەتسىز ايدىنى.

 

قارىمى كۇشتى ۇلدىڭ دا،

سەزىمنەن كەتكەن قاتەسى،

يمانى كۇشتى قۇلدىڭ دا،

ۇستالاتىن ءساتى وسى.

 

سەزىم دەگەن سەلكەۋسىز،

ول جۇرەكتىڭ ءدۇرسىلى.

بۇل عۇمىردا ەركە ءوسى.

تۇزەۋگە كەلمەس ءبىر سىرى.

 

*** **** ***

 

اپپاق كوڭىل، اپپاق سەزىم، ار اپپاق،

ءدال سول اردان تۋعانداي ءبىر قار اپپاق.

پاك كوڭىلدى سۇيگەنىمدى باق ساناپ،

مەن وتىرمىن كۇندەلىكتى پاراقتاپ.

 

مەن پەندەمىن، سەكىلدەندى ول پەرىشتە،

پەرىشتە عانا نۇر شاشادى كەلىسسە.

پەندەلىكتەن كەتسە ادام الىستاپ،

جالعان عۇمىر شىعادى ەكەن تەرىسكە.

 

توعىسا السا شىن سەزىمدەر مۇلتىكسىز،

تابىسادى تاعدىر ماڭگى كىرشىكسىز.

جاقىن ءۇشىن تاۋداي الىپ بولساق تا،

تاعدىر ءۇشىن كىپ-كىشكەنتاي بۇرشىكپىز!

 

تاۋ بول، مەيلى، تاس بولساڭ دا تۇيىرشىك،

كەۋدەڭدە ءبىر جۇمساق ەت تۇر ىسىپ،

ماحابباتسىز ماڭعاز تىرلىك قايدا بار؟

جاتاسىڭ تەك شەكە، باسىڭ قۇرىسىپ.

 

جىردان مونشاق توگىلەدى كۇلگەندە.

اعىنان ءبىر اقتارىلىپ جىر كەۋدە،

كوز الدىمنان كەتپەيدى عوي ءبىر ءمۇسىن،

پەرىشتەگە اينالادى كوزىمدى مەن ىلگەندە.

 

*** **** ****

 

كەۋدەدەگى جۇرەگىم،

كەڭ دۇنيە تىرەگىم،

باقىت سوندا بىلەمىن!

ءوزىڭدى ماڭگى سۇيەمىن!!!

 

ەركەلە ماڭگى ەركەلە،

جۇرەكتى وتپەن ورتە دە،

جانىممەن ەگىز جانارىڭ،

باقىتىما سەرت ەگە!

 

بولماسىن باستا ۋايىم مۇڭ،

ەركەلەتۋگە دايىنمىن،

كۇن بوپ ورنا قاسىنا،

باسىمداعى ايىمنىڭ.

 

تۇسىنسە ءجايىن ءحالىمنىڭ،

ول دا بولار دايىن كۇن،

شاتتىق جىرىن جولداسا،

ايىعار ءبارى ۋايىمنىڭ.

 

تاڭعى جارىق، جىر ساۋلە،

ەكەۋمىز ءجۇرمىز ءبىر حالدە،

باعىمنىڭ قۇسى ەكەنىڭدى،

باقىتىم بولىپ دالەلدە!

 

اياتجان احمەتجانۇلى.

1578 رەت جالپى وقىلدى 9 رەت بۇگىن وقىلدى
No votes yet.
Please wait...

دوباۆيت كوممەنتاري

ۆاش e-mail نە بۋدەت وپۋبليكوۆان. وبيازاتەلنىە پوليا پومەچەنى *