Tağdırım biik Hantäñir (öleñder IX bölim)

*** **** ***

 

Tağdırım biik Hantäñir,

Talabım tauday sonşa dür.

Talğamım ör-di talaydan,

Tağı bop ketsem, säl sabır.

 

Eñsemdi tikter qwzar şıñ,

Tarihım dür Er Twran.

Teñizden ğana wğarsıñ,

Ör tolqın minez tolqığan.

 

Eeyy, asqar taular,

Asqaqtığıñdı sağınam,

Basıñda jatsa da aq qar,

Biiktikke ğana bağınam.

 

Köñili kökke wlığan,

Böri tağdırğa wrınam,

Eki wrtınıñ biri qan,

Jırtqıştıq körme mwnımnan.

 

Tağı bop ketken tağdırım,

Şıñdarda ğana tünegen,

Tausılmas sirä mağdwrım,

Bassam da qasat tizeden.

 

Aqbas şıñ qadirli, izi joq,

Hantäñir — sağınış, sızı joq.

Eñsesin bastırmas eşkimge,

Ekeuiniñ ketem wlı bop.

 

Bassam da ğwmır jalğanın,

Tabiğatımdı özim taldadım,

Perişte bop keldim ömirge,

Pende bop ketpeu armanım.

 

Qwralay Amangeldiqızına:

 

Jazbaymın oda eşkimge sirəda men,

Ozıp bir twrmasa eger qwlagerden,

Jazımıştan minezim solay edi,

Jaratılıs bir Allanıñ sınağı örgen!

 

Boyında kesek minez tua kelgen,

Danalardan bwl küni közim körgen,

Darası, şığar biik, şıñı bölek,

Oyı ozatın jarıssa sirə jelden.

 

Twlğası talğamdınıñ tabısı anıq,

Basında wstap alğan bağıt alıp,

Babında qamal bwzar dür ğwmırdıñ,

Basında jata bersin bağı janıp.

 

Üyde ana, tüzde dana, wltqa twlğa,

Wlğa wlağat, qızğa inabat, jwrtqa sırğa,

Qañtardıñ minezindey qaharı bar,

Qaytpaytın sozılsa da qıs ğasırğa!

 

Qazaqtıñ qaysar minez qızı anıq,

Beretin talay jasqa jwldız jağıp,

Jasıñız jüzge jetsin jwrt wstazı,

Wlt wstazı bolıñız ruh darıp.

 

Tuğan kün qwttı bolsın, jwrt toylasın,

Qazaqtıñ bar wrpağı wlt toylasın,

Wyadan wşırğan wrpağıñız,

Qıran bolsın basına qwt qonğasın!

 

 

Tüñilgen jigitke

 

Oyıñ onğa bölingen sanañ sanğa,

Talğam salıp qaraysıñ talay janğa,

Adamdı tezge salar tağdır bolsa,

Täñirdiñ talğamına köp oylanba.

 

Är adam da öz biligi, öz biigi,

Közge wrıp twradı öz küyigi,

Pendeniñ adasqanı menşe oyla deu,

Aşu dwşpan şığadı söz bwyığı.

 

Pendemiz bärmizde perişte emes,

Kesim aytar twsıñda tegis keñes,

Jigitke söz qadiri, öz qadiri,

Menmendik biik te emes jeñis te emes.

 

Öziñdi qorğa balau nemese zorğa balau,

Bilmedim jigittikke jön bolarmau,

Adamğa şın sırdı wqtıradı,

Sözge emes qay qaşanda közge qarau.

Basıñdı köterersiñ batıl biraq,

Alarsıñ sabırmenen aqıl qwrap,

Är istiñ aqiqatı biiginde,

Biikten qwlamağın tekke «jılap»!

 

 *** **** ***

 

Ana jan sırlasuşı ek wzaq tün,

Talay talay sırlarıñdı wzattıñ,

Wşam dep em qanat qağıp alısqa,

Bir wlı bol dep bata berdiñ qazaqtıñ.

 

Sol batañdı bügin jürmin tüsinip,

Artımdağı bauırdı oylap kürsinip,

Bir balañdı jetkizseñde armanğa,

Özge balañ jatır äli twnşığıp.

 

Auıl qaldı, tuğan jer bauır qaldı,

Täñir taudı qimay jürek auırğan-dı.

Qart anaday şerin tögip öksigen,

Sirkirep Örtekeste jauın qaldı.

 

Köp boldı ana basıña barmağalı,

Köp boldı ana äke qolın almağalı,

Auılda biz jwtatın şañ qalmadı,

Köp boldı ana tuğan jer jat bolğalı.

 

Batalı balañ bügin baqıttaraq,

Aladı kelgen jwrttan sarqıt swrap,

Sälemi kelgenmenen oramalda,

Bauırdı jat etedi uaqıt biraq.

 

Ana jan sırlasuşı ek talay tün,

Sağınışpen suretiñe qaraymın,

Nemereñiz kelse egerde ağalap,

Ağalıqqa men de bügin jaraymın.

 

Äy, biraq,

Bir ökiniş, bir ümit, bir aq qayğı,

Qiın eken özgeşe mwrat ta älgi,

Alasapıran ayaqtap Ağayazda,

Ağalar qaşan kelip twraqtaydı?

 

*** **** ***

 

Meni bireu sağına ma kim bilsin,

Men bireudi sağınamın büldirşin,

Ğwmır degen jürekterdiñ soğısı,

Sol soğıstan jeñiletin kün qwrsın.

 

Meniñ atım AQIN bolsa sezimtal,

Onıñ atı kerbez swlu, kerimsal,

Eki baqıt toğısadı biraq ta,

Jürekterge sıymay jatır ömir tar.

 

Tar qapastıñ tağdır tartıp esigin,

Estelikke jazıp jatır esimin,

Sağınıştan jasaladı mahabbat,

Sağınıştıñ aytıñdarşı öşi kim?

 

Bälkim atı sol bäleniñ qızğanış,

Bölek sezim äyteuir bir jüz tanıs,

Sezim degen bwl ömirdiñ şın mäni,

Sağınbasañ
Köktem de alıs, küzde alıs.

 

Wya salsa keudege kep bir baqıt,

Alma janım sol sezimdi mwzdatıp,

Erteñderge kesim aytar eşkim joq,

Öz ornına qoyar bärin bir uaqıt.

Sağınış!

 

 

*** *** ****

 

Anağa dwğa bağıştap,

Basına bir aq bara almay.

Äkeden kettik alıstap,

Hälin de swrap ala almay,

 

Atadan altau tuğanmen,

Körgenim bir jalğızdıq.

Janıma jaqın juğanmen,

Tüsinesiñ be zaman äñgüdik,

 

Şekpen kiip twrğanmen,

Şekara sızdı keudemdi,

Jağamdı sürtip twrğanmen,

Jaqınım jırttı jeydemdi.

 

Zapıran qwsıp nalalı,

Zamana qaldı au mäñgirip.

Janımdı mınau jaralı,

Tüsinesiñ be sirä äñgüdik,

 

Janımdı etse jaralı,

Kökböri talap arman joq,

Jaqsı dep jisam bağalı,

 

Janıma qorğan bolğan joq.

Jürgen bir janday sezedi,

Qabağan ittey qañğırıp,

Janımdı qayğı jeñedi,

Solğındap öşer bağzı ümit.

 

*** **** ****

Mazasız bir tün, ötedi öziñsiz,

Hat habar joq, jatadı tek ünsiz,

Jel ğana guleydi dalada,

Sezimdey janımdı qaridı tözimsiz.

 

Mahabbat joq, älde ğaşıqtıq,

Bilmeymin, bildirtpeydi äste jasıqtıq.

Meniki jay ğana sağınış dey salam,

Seniki ne eken, biluge asıqtıq.

Mümkin…

 

Ömirdiñ özi mäñgilik jwmbaq-tı,

Tamırın onıñ kim tauıp basıptı,

Jüregim süyuden jasqanıp,

Al köñil sağınıp, köruge asıqtı.

 

O, ğajap, mahabbat sen be ediñ,

Tappadım elesin özgeniñ,

Men sirä sezimge tözbedim,

Sen sirä, eşteme sezbediñ.

Bälkim…

 

Kerbez qız qartayğanın sezbeydi.

Bir qızdıñ Fb dağı jazbasınan.

 

Qartaydım deme,

Swlu da qarttıq bola ma,

Mejeli meje,

Ay mezgilsiz tola ma?

 

On segiz ketpes,

Sezine alsa köñilden,

Mäñgilik ötpes,

Sıylastıqtar ğana ömirden.

 

Jwldızdar aspanda,

Ömiriñdi böleydi jarıqqa,

Öziñdi añsap jatqanda,

Alarsıñ bälkim tanıp ta.

 

Ol ğwmır,

Al bizdiki ertegi elester,

Jer jwmır,

Kütedi talay belester.

 

Sendik emester,

Ünsiz qap jatadı mäñgilik,

Aqıldı keñester,

Keledi özi sän qwrıp.

 

Baqıttı bolasıñ, Qımbattım,

Qımbattı bolasıñ bir küni,

Bağıña qonasıñ, sımbattım,

Baqıtqa bölenip bir türli.

 

*** *** ***

 

Jüzi jılı,

Ğwmırdıñ özi wlı,

Pende emes,

Perişteniñ özi — Güli.

 

Tört söz,

Sezimge ört söz.

Jetedi oğan,

Qajetsiz köp söz.

 

Bir jan bar,

Tım añğal,

Közinde sezim,

Al, özinde kümän bar.

 

Bay emes sözge,

Janğa menen özge,

Äzilge basım,

Salğısı keledi tezge.

 

Minsiz sımbat,

Özi qımbat,

Jazılmağan öleñ,

Şeşilmegen jwmbaq.

Kim bwl!)

 

*** *** ****

 

Dürsilde keude dürsilde,

İrkilme äste irkilme,

Jayadı jürek alaqan,

Jwrttar onı bilsin be?

 

Bağası biik barmaqtıñ,

Sezimniñ sırın almaqpın,

Men bastadım sırlı ündi,

Jalğasın jazşı tarmaqtıñ.

 

Şarşama biraq şarşama,

Ömir ortaq barşağa,

Köñildiñ tülep wşqanı,

Jwmbaq emes sonşama.

 

Perişte emes pendemin,

Öleñnen örnek örgemin,

Tüsinip bärin otırsız,

Sezgirligiñizdi sezgemin.

 

Tereñge ketpe tım wzap,

Alarsıñ bälkim bir mızğap,

Sırlasıp qana otırmın,

Jır aytpaymın tün wzaq.

 

Astarlı bop ketti me,

Oylarım oydı mazalap,

Jüregiñ selt ettime,

Öleñ tili ğajap aq.

 

Tüsinesiz be sol tildi,

Şığarasız ba qortındı,

Qalğanı sağan amanat,

Köñildiñ sırı şertildi.

 

*** *** ***

 

Almatı tün,

Erkeletpeydi meni,

Eskeripte qoymaydı eşqaşan,

Esine almaydı bälkim,

Otına küyip jatpasañ…

Alatau biik adamdıq eles sekildi,

Arımmen ğana alısam, arımmen ğana sottasam,

Ajaldıñ üni kelse eger tereze qağıp,

Adamdarmen men de qoştasam)

 

Ayaldama, ömirdiñ özi bir beket,

Qarañğı jarıq almasqan,

Säbi men käri sezimder ğana aljasqan,

Al meniki,

Meniki biik aldaspan.

Tañğı şapağı tağdırlarmen jalğasqan.

 

Biz jalğız emespiz,

Ömirde emes swr boydaq,

Pendeler ğoy, tüge jatatın tağı ayğaylap,

Tañ menen tağı keş egiz,

Tağdır aşı, tätti biraq bal barmaq,

Sezim ğana,

Sezim ğana tättilerge aldanbaq.

 

Eee, Alatau şıñıñ da biik, öziñ de biik,

Kerbez tım,

Biiktermen ğana keledi meniñ eldeskim,

Sezesiñ be sen meni,

Keledi meniñ qwzar şıñdarmen kezdeskim.

Keledi meniñ alıptarmer ğana beldeskim.

Hantäñirdiñ balası em qabağı qatu,

Alatau negizi men senimen jerlespin.

 

Almatığa Alatau,

Qws jastıq, mäñgi jayğasqan,

Olarda egiz, tağdırları jalğasqan,

Ädemi edi, elemese meyli mına tün,

Özimen özi ünsiz ğana sırlasqan.

Qalam qayda, jazayınşı jır dastan,

Ömirdiñ özi qas swlu,

Pendemen emes,

Özgemen emes, menimen ğana qoldasqan.

 

*** **** ***

 

Sezim degen wlı küş,

Bağınbas suıq aqılğa,

Sezimniñ sen uın iş,

Sezbeysiñ baldan parqın da.

 

Onıñ isi tım jwmbaq,

Asqaq onıñ aybını,

Tañ şapağı nwrdı wrlap,

Şeksiz şetsiz aydını.

 

Qarımı küşti wldıñ da,

Sezimnen ketken qatesi,

Imanı küşti qwldıñ da,

Wstalatın säti osı.

 

Sezim degen selkeusiz,

Ol jürektiñ dürsili.

Bwl ğwmırda erke osi.

Tüzeuge kelmes bir sırı.

 

*** **** ***

 

Äppaq köñil, äppaq sezim, ar äppaq,

Däl sol ardan tuğanday bir qar äppaq.

Päk köñildi süygenimdi baq sanap,

Men otırmın kündelikti paraqtap.

 

Men pendemin, sekildendi ol perişte,

Perişte ğana nwr şaşadı kelisse.

Pendelikten ketse adam alıstap,

Jalğan ğwmır şığadı eken teriske.

 

Toğısa alsa şın sezimder mültiksiz,

Tabısadı tağdır mäñgi kirşiksiz.

Jaqın üşin tauday alıp bolsaq ta,

Tağdır üşin kip-kişkentay bürşikpiz!

 

Tau bol, meyli, tas bolsañ da tüyirşik,

Keudeñde bir jwmsaq et twr ısıp,

Mahabbatsız mañğaz tirlik qayda bar?

Jatasıñ tek şeke, basıñ qwrısıp.

 

Jırdan monşaq tögiledi külgende.

Ağınan bir aqtarılıp jır keude,

Köz aldımnan ketpeydi ğoy bir müsin,

Periştege aynaladı közimdi men ilgende.

 

*** **** ****

 

Keudedegi jüregim,

Keñ dünie tiregim,

Baqıt sonda bilemin!

Öziñdi mäñgi süyemin!!!

 

Erkele mäñgi erkele,

Jürekti otpen örte de,

Janımmen egiz janarıñ,

Baqıtıma sert ege!

 

Bolmasın basta uayım mwñ,

Erkeletuge dayınmın,

Kün bop orna qasına,

Basımdağı Ayımnıñ.

 

Tüsinse jäyin hälimniñ,

Ol da bolar dayın kün,

Şattıq jırın joldasa,

Ayığar bäri uayımnıñ.

 

Tañğı jarıq, jır säule,

Ekeumiz jürmiz bir hälde,

Bağımnıñ qwsı ekeniñdi,

Baqıtım bolıp dälelde!

 

Ayatjan Ahmetjanwlı.

1575 ret jalpı oqıldı 6 ret bügin oqıldı
No votes yet.
Please wait...

Dobavit' kommentariy

Vaş e-mail ne budet opublikovan. Obyazatel'nıe polya pomeçenı *