باسىنان شىرىگەن باستاۋىشتىق جۇيە

قازاقتىڭ تاعدىرى دا، كەلەشەكتە ەل بولۋى دا مەكتەبىنىڭ قانداي نەگىزدە قۇرىلۋىنا بارىپ تىرەلەدى. مەكتەبىمىزدى تازا، بەرىك ءھام ءوز جانىمىزعا (قازاق جانىنا) ۇيلەسەتىن نەگىزدە قۇرا بىلسەك، كەلەشەگىمىز ءۇشىن تايىنباي-اق سەرتتەسۋگە بولادى. بۇل – ماعجان جۇماباەۆتىڭ ءسوزى. كۇللى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ، ۇلت زيالىلارىنىڭ ويى. ال، ءبىز بۇگىن وزگەمەن سەرتتەسە الامىز با، ۇرپاعىمىز وزگەدەن وق بويى وزىق تۇرا الا ما؟ ءبارى دە مەكتەبىمىزدىڭ قىرى مەن سىرى، ىشكى – سىرتقى الەۋەتىمەن بايلانىستى. وقۋ-وقىتۋ ءىسى – وتاننىڭ بولاشاعى، ءھام ۇلتتىڭ تۇعىرى. بۇل تۇعىردىڭ بەرىكتىگى – ءسىز بەن ءبىزدىڭ كەلەشەگىمىز، ۇرپاقتىڭ ۇندەستىگى.

جالعاسىن وقۋ…

ۇلت بولام دەسەڭ ۇستازىڭنىڭ ءحالىن ءبىل!

پاتشا قانشا جەردەن اقىماق بولسا دا بالاسىنىڭ ۇستازىنىڭ الدىن كەسپەيدى، — دەيدى ەجەلگى گرەكتىڭ عۇلامالارى. ال، قازاقتا بۇنى «التى الاشتىڭ يگى جاقسىسى باس قوسسا، توردەگى ورىن ۇستازدىكى،» — دەگەن ماعجاننان اسىرىپ ايتپاسپىز… بىراق، بۇگىننىڭ كوزىمەن ءھام سوزىمەن تولعاقتى ماسەلەنى جىلىكتەگەندى ءجون كوردىك…

ءسوز باسى جالعاسىن وقۋ…

تۋىسقاننان ايىرماشى، تۋعان ەل!

«ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت، ەلدەن ەل ايىرىلسا – جۇت»،- دەيدى حالىق دانالىعى. ءبىز تاۋەلسىز كۇندە نەگە جۇتقا تاپ بولدىق؟..

كوشى-قون سالاسى كەيىنگى كەزدەرى كۇندە ءبىر بۇيرىق، كۇندە ءبىر تارماق قوسىلعان قۇجاتتاردىڭ كەسىرىنەن توقتادى. توقتادى دەمەي نە دەيىك، ەڭ سوڭعى نۇكتەنى قازىر قىتاي ەلشىلىگى قويىپ وتىر. ايتالىق، باسىنان باقايىنا دەيىن تەك قاعاز سويلەتكەن بۇگىنگى قوعام تۇساۋدى، قازاق سانىن تەجەۋدى كەزىندە قازاق ەلىندەگى جان سانىن قازاقتى شاقىرۋمەن كوبەيتسە، ءدال بۇگىنگى كۇنى سونىڭ كەرى جاعدايى.

جالعاسىن وقۋ…

قازاق بالاسىن ءۇش-اق اۋىز سوزبەن تاربيەلەگەن…

«مالىم — جانىمنىڭ ساداعاسى، جانىم — ارىمنىڭ ساداعاسى، ۇرپاعىمنىڭ ۇياتى بولسىن!» -دەگەن اتام قازاق بالا تاربيەسىن باسقادان بيىك قويعانى بەلگىلى. ۇياتسىز نەمەسە جۇگەنسىز دەگەن سوزگە قالماس ءۇشىن دە قىزدى قىرىق ۇيدەن تىيۋ كەرەكتىگىن ۇرپاققا ۇلاعات ەتكەن. وندايلاردى كورسە، «اياعىن ەتىك قىسپاعان، اۋزىن شەشە قىسپاعان»،- دەپ قىز تاربيەسىندەگى انانىڭ ءرولىن  باسا ايتقان ەمەس پە ەدى؟!

جالعاسىن وقۋ…

بالانىڭ باعىن بايلاعان باعا

مەكتەپ ومىرىندە كىمدەر 5- كە وقىدى، كىمدەر 3 -كە وقىدى ول اركىمنىڭ وزىنە ايان، بىراق بۇگىنگى ۇرپاق نەشەگە وقىپ ءجۇر؟ توقساننىڭ سوڭى – اتا-انا بالا ءۇشىن، بالا باعا ءۇشىن الاڭدايتىن ارپالىستى شاق. ارپالىستى شاقتىڭ باستى تۇلعاسى – ۇستاز، «ەكى تۇيە سوقتىعىسسا، ورتاسىندا شىبىن ولەدى» دەمەۋشى مە ەدى؟! اكىمشىلىك پەن اتا-انا اراسىندا شىرقىراعان ۇستازداردىڭ ۇستازدىقتان تۇڭىلەر، قورلانار شاعى. ال، وقۋشىلاردىڭ اتا – انا الدىندا جاۋاپقا تارتىلار، ايتپەسە، سىيلىق الىپ، ءماز بولار شاعى، مۇعالىمگە جاۋتاڭدار كەزى.

جالعاسىن وقۋ…

ءبىرىنشى ءبولىم. شەرىمدى قوزعا…

 

 ە-ە، مەنىڭ تۋعان جەرىم…

 

ە-ە، مەنىڭ تۋعان جەرىم

تۇلپارلار كەزگەن مەكەن ەڭ،

بالالىق شاعىم سەندە ءوتتى.

قازاقپەن قايسار ەتەنە ەڭ،

ول كۇندەر قايتا كەلمەس-ءتى.

جالعاسىن وقۋ…