ەكىنشى ءبولىم. كوڭىل مۇڭى

 

                            كەشىر، اكە

 

سەن اكە،

وكپەلەمە مىناۋ جاس ەلگە،

تەنتەگى بار وسپادار.

قانى بار قازاق وسى ەلدە،

دۇشپانعا قاتال، دوسقا ادال.

جالعاسىن وقۋ…

ءبىلىم ورداسىنداعى الالاۋ نەمەسە ىرىكتەۋ مە الدە ءىرىتۋ مە؟

ۇلتىنىڭ ەرتەڭىن ويلاعان جان ۇرپاعىنىڭ بۇگىنىنە قام جاسارى حاق. ۇلى مۇحتار اۋەزوۆ: «حالىق پەن حالىقتى، ادام مەن ادامدى تەڭەستىرەتىن، ول – ءبىلىم» دەسە، اتام قازاق: «بىلەكتى ءبىردى جىعار، ءبىلىمدى مىڭدى جىعار» دەمەپ پە ەدى؟! ءبىز بۇگىن وزگەدەن وق بويى وزباساق تا، ارتتا قالماستاي تەڭەستىك پە؟ بۇگىنگى ۇرپاق بىلەگىمەن ەمەس، بىلىمىمەن قانشالىقتى بەلدەسە الادى؟

جالعاسىن وقۋ…

باسىنان شىرىگەن باستاۋىشتىق جۇيە

قازاقتىڭ تاعدىرى دا، كەلەشەكتە ەل بولۋى دا مەكتەبىنىڭ قانداي نەگىزدە قۇرىلۋىنا بارىپ تىرەلەدى. مەكتەبىمىزدى تازا، بەرىك ءھام ءوز جانىمىزعا (قازاق جانىنا) ۇيلەسەتىن نەگىزدە قۇرا بىلسەك، كەلەشەگىمىز ءۇشىن تايىنباي-اق سەرتتەسۋگە بولادى. بۇل – ماعجان جۇماباەۆتىڭ ءسوزى. كۇللى الاش قايراتكەرلەرىنىڭ، ۇلت زيالىلارىنىڭ ويى. ال، ءبىز بۇگىن وزگەمەن سەرتتەسە الامىز با، ۇرپاعىمىز وزگەدەن وق بويى وزىق تۇرا الا ما؟ ءبارى دە مەكتەبىمىزدىڭ قىرى مەن سىرى، ىشكى – سىرتقى الەۋەتىمەن بايلانىستى. وقۋ-وقىتۋ ءىسى – وتاننىڭ بولاشاعى، ءھام ۇلتتىڭ تۇعىرى. بۇل تۇعىردىڭ بەرىكتىگى – ءسىز بەن ءبىزدىڭ كەلەشەگىمىز، ۇرپاقتىڭ ۇندەستىگى.

جالعاسىن وقۋ…

ۇلت بولام دەسەڭ ۇستازىڭنىڭ ءحالىن ءبىل!

پاتشا قانشا جەردەن اقىماق بولسا دا بالاسىنىڭ ۇستازىنىڭ الدىن كەسپەيدى، — دەيدى ەجەلگى گرەكتىڭ عۇلامالارى. ال، قازاقتا بۇنى «التى الاشتىڭ يگى جاقسىسى باس قوسسا، توردەگى ورىن ۇستازدىكى،» — دەگەن ماعجاننان اسىرىپ ايتپاسپىز… بىراق، بۇگىننىڭ كوزىمەن ءھام سوزىمەن تولعاقتى ماسەلەنى جىلىكتەگەندى ءجون كوردىك…

ءسوز باسى جالعاسىن وقۋ…

تۋىسقاننان ايىرماشى، تۋعان ەل!

«ەلگە ەل قوسىلسا – قۇت، ەلدەن ەل ايىرىلسا – جۇت»،- دەيدى حالىق دانالىعى. ءبىز تاۋەلسىز كۇندە نەگە جۇتقا تاپ بولدىق؟..

كوشى-قون سالاسى كەيىنگى كەزدەرى كۇندە ءبىر بۇيرىق، كۇندە ءبىر تارماق قوسىلعان قۇجاتتاردىڭ كەسىرىنەن توقتادى. توقتادى دەمەي نە دەيىك، ەڭ سوڭعى نۇكتەنى قازىر قىتاي ەلشىلىگى قويىپ وتىر. ايتالىق، باسىنان باقايىنا دەيىن تەك قاعاز سويلەتكەن بۇگىنگى قوعام تۇساۋدى، قازاق سانىن تەجەۋدى كەزىندە قازاق ەلىندەگى جان سانىن قازاقتى شاقىرۋمەن كوبەيتسە، ءدال بۇگىنگى كۇنى سونىڭ كەرى جاعدايى.

جالعاسىن وقۋ…

قازاق بالاسىن ءۇش-اق اۋىز سوزبەن تاربيەلەگەن…

«مالىم — جانىمنىڭ ساداعاسى، جانىم — ارىمنىڭ ساداعاسى، ۇرپاعىمنىڭ ۇياتى بولسىن!» -دەگەن اتام قازاق بالا تاربيەسىن باسقادان بيىك قويعانى بەلگىلى. ۇياتسىز نەمەسە جۇگەنسىز دەگەن سوزگە قالماس ءۇشىن دە قىزدى قىرىق ۇيدەن تىيۋ كەرەكتىگىن ۇرپاققا ۇلاعات ەتكەن. وندايلاردى كورسە، «اياعىن ەتىك قىسپاعان، اۋزىن شەشە قىسپاعان»،- دەپ قىز تاربيەسىندەگى انانىڭ ءرولىن  باسا ايتقان ەمەس پە ەدى؟!

جالعاسىن وقۋ…